Pinaroonan co ñga uli ang aquing caibigan na si tandang Basio nang dacong hapon niyong ding umagang yaon, at pagcatapos nang pagcocomustaha,t, pagbabatian namin, ay inusisa niyang pilit sa aquin, cung ano ang isinasaloob cong tungcol sa laman nang historiang isinulat nang caniyang amba, at ang aquing sagot ay ganito:
--Sinabi co na pó, sa inyo cañginang madaling arao, bago tayo,i, maghiualay, na minamariquit co ang lahat na sinasalita roon nang inyong ama. Datapoua,t, ngayo,i, dadagdagan co ang aquing sinalita cañgina, at sasabihin co pó, sa inyo, na ang nangyari sa mag-anac ni cabezang Andrés Baticot, ay hindi caraniuang nangyayari sa iba, cundi parang isang pagcacataon lamang; caya hindi dapat na cayo pó,i, tumungton diyan sa nangyaring iyan, sa pagpapatibay nang pasiya ninyo, na di umano,i, masamang totoo, na ang mañga indio,i, nag-aaral nang uicang castila, ó iba pang bagay na carunungan sa Maynila.
--Hindi co pó, sinasabi, ang matinding sagot sa aquin nang matanda, hindi co, pó sinasabi na ang lahat, na pag-aaral sa Maynila,i, quinasasapitan ó casasapitan caya na para nang nasapit ni Próspero at nang caniyang magulang, at mayroon din hindi nagcacagayon; subali,t, maniuala, pó, cayo sa aquin, na sa sangdaang estudianteng nag-aaral sa Maynila ay ang siam na puo,i, napapasama sa catouan ó sa caloloua, ó sa catauoa,t, caloloua na para-para; at salamat pa, pó, cung ang sampuong natitira,i, umiigui, at hindi lumilihis sa matouid na daang patuñgo sa Lañgit.
--¡Seguro, po, ang uica co cay tandang Basio, seguro, po,i, iyang lahat na sinasabi ninyo,i, pauang paghihinala nang inyong loob!
--Hindi, pó, paghihinala nang loob co itong aquing sinasabi cundi mañga catotohanang maliuanag na maliuanag, na siyang naquiquita nang aquing mata, at naririñgig nang aquing tayiñga. At nang cayo, pó,i, maniuala sa aquin, ay pacatantoin, pó, ninyo, (cung baga hindi pa ninyong pinagmamasdan), na caming mañga indio,i,, catuang totoo. Cung cami, pó,i, nagcacaalam-alam nang caunti, ó nagcacaroon caya nang munting catungculan, ay nagpapalalo, pó, caming totoo, (tabi sa iilang di gayon), sa aming capoua, at dahilan, pó, rito sa buloc na capalaluang ito,i, napapahamac cami, at ipinahahamac pa namin ang aming capoua tauo.
--¡Tila, pó,i, napapacalabis ang inyong sapantaha tungcol sa mañga bagay na ito!, ang uica co.
--¡Maca, pó, ang sagot nang matanda, maca, pó, ñga,i, mali itong aquing sapantaha! Ñguni,t, sasabihin co, pó, sa inyo, na cung inaabot nang aquing sariling pag-iisip, at sa pinagmamasdan co sa mañga tagarito ma,t, sa taga ibang bayan dito sa habang buhay cong ito,i, tila, pó, aco,i, nasasacatouiran at catotoohanan; caya, pó, hangan macacayanan co, ay pagbabaualan co,t, hindi co, pó, pahihintulutan ang aquing mañga anac, at ibang mañga camag-anac at caquilala, na mag-aral sila nang uicang castila, ó iba cayang carunungang di bagay at ucol sa canilang calagayan at pagcaindio. Ang cauicaan co, pó,i, para nang nariñgig cong madalas sa aquing amba. Ang Hari, ay mañgasiua sa caniyang pinaghaharian; ang anloagui, ay maghasa nang maghasa nang caniyang mañga pait at catam; ang ama,t, ina, ay mag-alila sa canilang mañga anac; at ang mañga indio, ay mag-alaga nang canilang calabao. Cung aco po,i, nagcacamali dahilan sa lubos na pagsunod co nitong mañga casabihang ito nang aquing tatay, at... patauarin aco nang ating Pañginoon Dios.
Dito sa matapang na salita at mainit na sagot ni tandang Basio, ay uala acong naalamang isagot, caya binali co,t, pinatid ang pinag-uusapan namin nang matanda, at ang uica co baga, sa caniya.
--Bucas, pó, nang umaga, cung may aua ang Pañginoon Dios, ay luluas na, pó, aco.
--Madali, pó, naman cayo, ang biglang sagot ni Basio at nang caniyang asaua at mañga anac.
--Uala, pó, acong magaua, at aco,i, tinatauag na sa Maynila; caya cung mayroon, pó, cayong ipag-uutos sa aquin, ay inyo póng sabihin, at tutuparin co.
--Salamat, pó, ang sabay na tugon nang lahat na mag-anac, salamat, pó. Ang Pañginoon Dios ang sumama sa inyo, at houag, pó, cayong madala sa amin, at cami, pó,i, tumatalaga sa inyo oras-oras.
Nagpasalamat aco sa canilang lahat at nagpaalam na, at nang quinabucasan niyo,i, umoui na aco sa Maynila.
Magmula niyong panahong yaon hangan ñgayon oras na ito,i, hindi co malilimutan ang aquing caibigan na si tandang Basio Macunat, at madalas na madalas na inaala-ala co ang caniyang matotouid na catouiran.
FIN.