Nokturno.
La auxgusta suno jxus subiris...
La cxielo super Petrín kaj Hradcany[4] ekbrulis je plej varmaj sangaj rozoj, kiam -- sxtelirante, kun la manoj krucitaj sur la brusto kaj kun la okuloj cxaste mallevitaj al la tero sxi forlasis la pordon de l' monahxejo.
Monahxina robo de »kompatemaj fratinoj« kovras la korpon, densa vualo cxirkauxvolvas la vizagxon. Sed la sxtelirantaj pasxoj tamen vidigas elastecon; kvankam la kapo estas mallevita al la brusto, tamen la rekta tenigxo de l' gracia talio kaj periode iu pli elasta ekmovo atestas, ke la monahxino estas juna.
Kun modera rapideco sxi trairis dezertan straton en la senpera proksimo de la monahxejo kaj trairinte poste kelke da mallargxaj, tordoliniaj, sed dum la vespero vivoplenaj stratetoj, sxi deflankis en la cxefan straton.
El la personoj, kiuj renkontas sxin, unuj sin turnas post sxi, aliaj ecx haltas; sed la monahxino atentante neniun kaj nenion rapidas pluen -- kaj pensas sole pri la celo de sia vojiro.
Antaux kvarono da horo la abatino simple kaj seke komunikis al sxi, ke en tiu kaj tiu domo, en la unua etagxo, unua pordo -- iu mortis, kaj ke la parencoj deziras, ke iu el la monahxinoj pasigu pregxante la nokton cxe la mortinto.
Humile ekmovis la monahxino jese la kapon, vestis sin, kovris la vizagxon per la vualo kaj konante la straton kaj la domon sxi ekiris.
Post dudek minutoj sxi estis antaux la celo -- en dezerta flanka strato antaux ekstremajxa, malluma domo kun alta, kurbigxanta tegmento. Per la fero surforgxita pordego kun antikva fera martelo estas tute malfermita; sed la malgranda, mallargxa korto cxirkauxata de la altaj apudaj konstruajxoj estas dezerta, malafabla kaj en la rugxeta vespera duonlumo preskaux fantoma.
Malrapide sxi trairis la pordon.
En la korto sxi ekrigardis cxirkaux si kaj ekvidinte dekstre lignan, kadukan sxtuparon sxi komencis malrapide supreniri gxin. Post kelke da sekundoj sxi aperis sur malnova ligna balkono antaux la unua pordo.
Momenton sxi haltis, kvazaux sxi volus ekspiri. Sed tuj poste sxi ekprenis la anson -- la pordo estis sxlosita... Sxi do ekfrapis -- mallauxte kaj singarde, kvazaux sxi timus interrompi iun.
Post la momento ekbruetis interne la riglilo, la pordo malfermigxis kaj post gxi aperis dekdujara blondhara knabino. Ekvidinte la monahxinon sxi ekmurmuris ion kvazaux saluton kaj cedis; la monahxino eniris poste malkuragxe kaj senbrue kiel timema ombro...
Sxi estis en malplena vestiblo kaj trapasinte gxin sxi eniris post la knabino en antauxcxambron, kiu estis preskaux senmebla.
Proksime de la fenestro rigardanta la korton staras ronda nekovrita tablo; sur gxi brulas simpla petrola lampo. Apud la tablo sidas tri virinoj.
Unu, sinjorino cxirkauxe kvindekjara kun akraj, sed tamen ne malagrablaj vizagxtrajtoj, havas okulojn sange rugxajn de la plorado; sxia vizagxo vidigas malgxojon. Sur la vizagxoj de du aliaj vidigxas tiu speco de l' kompato kaj malgxojo, kiu cxiumomente povas cedi al la indiferenteco.
Kiam eniris la monahxino, cxiuj tri kvazaux post la komando levigxis. La sinjorino kun la rugxaj okuloj iris senparole kelke da pasxoj renkonte al la monahxino, kiu haltis apud la pordo.
Preskaux neauxdeble defluis de la lipoj de l' monahxino la kutima saluto: "Estu lauxdata Jesuo Kristo!" La virinoj resalutis. Tiuj du diris la saluton kun akcento akra, la sinjorino kun la rugxaj okuloj resalutis interrompe kaj poste komencis singulte plori.
La monahxino staras sendecide apud la pordo kun la okuloj mallevitaj al la tero kaj kun la manoj krucitaj sur la brusto.
Post mallonga momento la gxemanta sinjorino sin turnis, aliris al la kontrauxa pordo kondukanta al la apuda cxambro kaj malferminte gxin cedis iom flanken, por ke la monahxino povu oportune eniri.
Senparole la monahxino antauxeniris kaj transpasxinte la sojlon sxi eniris.
La pordo senbrue fermigxis post sxi.
Senvole sxi restis stari apud la pordo kun la mallevitaj okuloj. Ekventumis sxin la tute nepriskribebla odoro de brulanta vakso, rezina ligno, fresxa rosmareno kaj diversaj aliaj floroj, kiu preskaux narkotizas...
Sxi estis en vasta, funebre ornamita salono kun tri fenestroj, tra kiuj oni povas vidi trans la straton kaj la nealtan muron en la najbaran gxardenon, kie jxus oni vidas sole mallumajn konturojn de largxbrancxaj arboj.
Meze de la salono estas katafalko, sur gxi malfermita cxerko kaj en gxi la kadavro en blanka virina vesto.
Ambauxflanke de la cxerko antauxe malsupren pendinta negxoblanka longa gazo estas metita sur la kadavro; tial de malproksime sxajnas, kvazaux gxi estus kovrita per maldika tavolo de jxus falinta negxo.
Antaux la cxerko estas grupo da ekzotikaj floroj kun granda krucifikso en la mezo; sur ambaux flankoj brulas po ses grandaj vakskandeloj kun blankaj rubandoj, starantaj sur altaj bronzaj kandelingoj kun piramidformaj piedestaloj; sub la kandelingoj kusxas dismetite multe da pli kaj malpli grandaj florkronoj kun blankaj rubandoj, antauxe staras nigre tegita pregxbenketo kun la apogpupitro -- cxio estas tiel simpla, ecx ordinara, kiel cxiam en la funebraj salonoj de pli ricxaj familioj.
Sed al cxio cxi la monahxino dedicxis preskaux nenian atenton.
Sxia rigardo el sub la densa vualo rondiris momenton timeme en la salono, poste haltis fikse sur unu hazarda punkto de la pargeta planko.
En la jxus reganta flaveta duonlumo, kiam la krepusko estas venkata de modere flagranta lumo de l' vakskandeloj, cxio en la salono posedas ian monahxeje poezian aspekton -- funebre malgxojan, malafablan, preskaux frostosentigan.
Post momento la monahxino levis la kapon, kvazaux ia neatendita penso estus trakurinta sxian animon kaj per unu ekmovo de la dekstra mano levis la densan vualon de la vizagxo.
Sxi estas knabino cxirkauxe dudek kvinjara kun neesprimebla mieno de silenta rezignacio en la paleta, regule bela, preskaux infane agrabla kaj simpatia vizagxo.
La densa nigra hararo estas glate kombita malantauxen, pro tio la bele eligxanta alabastra frunteto iel pli energie elstaras; la glataj vangoj apenaux tusxitaj de facila nuanco de l' rugxo; la mallargxaj pli maldolcxe kaj dolore ol severe kunpremitaj, sed gxis nun fresxaj lipoj, la greka nazo, la ronda, sed tamen iel rezistema mentono kaj antaux cxio la ekstreme densaj kaj longaj okulharoj, sub kiuj kvazaux tra la densa vualo lumas brilantaj pupiloj de nigraj, profundaj okuloj -- cxio havas jxus aspekton de rigideco.
En tiu cxarma kaj simpatia vizagxo ne movigxis ecx unu muskolo dum kelke da sekundoj; sxajnis, kvazaux estus staranta cxi tie statuo el karara marmoro.
Sed post momento sxi denove eksvingis la dekstran manon kaj denove mallevinte la vualon sxi faris kelke da pasxoj antauxen gxis la pregxbenketo antaux la katafalko, kie sxi haltis.
Momenton sxi staris senmove, kvazaux en embarasoj, kion fari.
Sxia rigardo kelkafoje levigxis kaj transflugis timeme la malfermitan cxerkon; sed povante rekoni nenion krom simplaj konturoj de la kadavro, gxi cxiam haltis fikse sur unu hazarda punkto de la pupitro.
Post kelke da minutoj la monahxino fine movigxis. Apoginte la dekstran manon sur la pupitro, sxi levis per la maldekstra mano la jupon kaj genuis en la pregxbenketo, poste sxi faris la signon de l' kruco, kunmetis la manojn sur la pupitro kaj denove restis sen movo kiel statuo...
En la salono regas profunda, preskaux sankta silento. Sole periode ekkraketas iu vakskandelo, sed tiel senbrue, kvazaux estus diskrevinta aerbulo.
La monahxino estas enprofundigxinta en la pregxo.
Unue sxi pregxis mallauxte, sxiaj lipoj movadis sin apenaux rimarkeble; sed poste la lipoj restis sen movo sxi pregxas en la animo...
Dume ekstere preskaux tute noktigxis; la funebra salono en la flaveta lumo de l' vakskandeloj havas aspekton malpli frostigan, sed tiom pli malgxojan. Sed la monahxino ne rimarkis tiun sxangxon, Kun la rigardo fiksita sur unu punkto de l' pupitro sxi dauxrigas la pregxojn kun la tuta ardo de l' kredanta animo, rifugxanta en la pensoj cxe la nekonata nesuperebla estajxo kun la sincera kaj humila peto pri la paco kaj la savo de l' animo, kiu jxus estas forlasinta cxi tiun mondon.
Sxi pregxas la pregxon por la mortintoj. Sxi pregxas gxin unuafoje, duafoje, triafoje -- sxi pregxas en la tomba silento kvaronon da horo -- duonon da horo -- tri kvaronojn da horo -- Subite sxi estas interrompita.
La tomba silento estas cxesigita de modera ekbruo en la antauxcxambro, tra kiu sxi estis enirinta cxi tien, kvazaux iu estus malferminta la pordon de la vestiblo kaj kvazaux la personoj en la antauxcxambro estus bonvenintaj iun. Tuj poste eksonis el la antauxcxambro mallauxtigata, singulta plorado, interrompata sole de izolitaj pli lauxte parolataj vortoj.
La monahxino estis interrompita en la pregxado sole dum kelke da sekundoj. Mallevinte la kapon pli malsupren al la brusto sxi dauxrigis duonlauxte la pregxadon; sed malgraux tio sxi ekauxdis ne sole izolitajn, pli lauxte parolatajn vortojn, sed ankaux tutajn, kompreneble sole fragmentajn frazojn.
"-- Ah, bedauxrinda infano!" estis auxdata klara, sed iel pene mallauxtigata soprano. "Kiu ekpensus tion?; Ankoraux hieraux matene mi -- oh, tio estas terura, terura --"
"-- Nu, mi antauxvidis tion" -- intermetis post la momento alia vocxo, ankaux klara, sed iom pli malalta. "Mi diris ja, ke --"
Pauxzo -- plorado kaj gxemado iom pli mallauxta; sed la interparolo estas ankoraux pli mallauxtigata, oni auxdas sole izolitajn vortojn:
"Ah, tial, tial -- malfelicxo -- kiu povas antauxvidi tion -- kaj tiel neatendite --"
Kaj denove pli longa pauxzo -- la plorado sxangxigxas en plendan, sxiratan gxemadon.
Estas nenia dubo, ke la interparolo rilatas la mortinton, antaux kiu jxus pregxas la genuanta monahxino. La monahxino komprenas tion kaj senvole, ecx kontraux sxia volo altrudas al sxi la demandoj: "Kiu mortis? Kiamaniere? Cxu li estis juna, maljuna, malfelicxa?"...
Sed sxi mem ne respondas tiujn demandojn, sxia animo estante de neniu vorto interrompata dum kelke da minutoj denove enprofundigxas ankoraux pli en la pregxon.
Subite estis auxdataj el la apuda salono denove vortoj kaj tutaj frazoj: tiun cxi fojon parolas la gxema vocxo, kredeble tiu, kiu antaux la momento gxeme ploris...
"-- Ah, mi restos cxiam -- sinjorino -- danka al vi... Mi ne povas, mi ne devas cxi tie -- Kien mi rifugxus? -- Cxi tie mia koro -- pro la doloro -- Ne, ne -- mil dankojn -- ke mi povos cxe vi la nokton -- Oh, mia koro -- kvazaux la ponardo gxin --"
Kaj la vocxo enhavas tiom da impresplena kortusxo, ke ankaux la monahxino, gxis nun pli malvarma ol ekscitita, eksentas en la animo ian simpation al la homoj tute nekonataj al sxi, kiuj estas trafitaj de la malfelicxo.
Senvole en sxia animo aperas pensoj, kiuj estas en nenia rilato kun la pregxo kaj transigxas al la objekto, por kiu sxi pregxas. Estas al sxi mole, preskaux elegie.
Sxajnas al sxi, kvazaux sxia koro komencus degeli -- kaj kontraux sxia volo altrudas sin al sxi la pensoj tute mondaj...
Sxi pregxas ankoraux; sxiaj lipoj sin movas kaj mallauxte parolataj vortoj estas vortoj de la pregxo; sed sxia spirito rondas jam, kompreneble ankoraux malproksime kaj alte, super la objekto de la pregxo.
Jen sxi ekpensas, ke sxi genuas antaux la kadavro de juna knabino, jen denove, ke antaux la kadavro de maljuna sinjorino, kiu mortis de la marasmo; sed tuj denove laux la auxditaj fragmentoj sxi opinias, ke gxi estas virino en la plena, viva forto, kiun trafis ia granda malfelicxo...
Foje sxi ecx levis la rigardon kvazaux alforgxitan al unu punkto de la pupitro por rigardi en la cxerkon; sed la cxerko estis tro alte sur la katafalko -- sxi vidas nenion krom la antauxo de la cxerko: oritajn lignajn »ungegojn« kaj sur ambaux flankoj argxentajn rondojn -- kaj sxia rigardo fiksas denove sur la sama punkto, sur kiu gxi estis antauxe fiksita...
Dum kelke da minutoj alvenas al la oreloj de l' monahxino sole zumanta mugxo, el kiu sole periode pli lauxte eksonas iu pli akre akcentigita silabo; precipe la interjekcioj »ah«, »oh«... En la antauxcxambro oni interparolas pli seninterrompe ol antauxe kaj ankaux kun la doloro almenaux proporcie moderigita.
Sed jxus tiu cxi mugxanta, mallauxtigata interparolo per siaj akcentigitaj silaboj logas ankoraux pli la atenton de l' monahxino.
Senvole sxi auxskultas pli atente, ni dirus pli scivole, se tiu nomo gxuste esprimus sxian spiritan staton...
Sxi pregxas ankoraux; sxiaj lipoj sin movas kaj la mallauxte parolataj vortoj de la pregxo estas auxdeblaj: tamen sxia orelo estas strecxita. Nun cxiu klara frazo, eble ankaux cxiu vorto naskus en sxia animo resonon kaj eble ankaux imagon havanta nenion komunan kun la pregxo, kiun sxi jxus diras.
Tamen en la antauxcxambro oni faras kaj parolas nenion rimarkindan; la unutona mugxo fine lacigas kaj la monahxino denove enprofundigxas kun la tuta pieco en sian pregxon.
Subite eksonis el la antauxcxambro tiu ekstra, konata ekbruo, kiam kelke da personoj starigxas de la tablo kaj pretigxas por foriri.
Izolitaj frazoj estas parolataj pli lauxte; oni auxdas la vortojn: "Estas nenia helpo, ni devas... La nokto proksimigxas --"
Iu prenis jam la anson de la pordo kondukanta al la salono kaj premis gxin; sed la anso sole ekbruetis kaj la pordo iom malfermigxis.
La monahxino auxdis nun la parolon tute klare.
"Mi devas, mi devas ankoraux unufoje vidi sxin," parolis la klara soprano. "Mi tiel amis sxin kaj sxi -- ah, sxi estis eksterordinara estajxo... Sxi sole ridis! Ankaux sxia frunto kaj la mentoneto ridadis, kiam eksonis sxia sonoranta vocxo... Sxi estis vera koboldo --"
"Sed tamen sxi estis periode tiel malgxoja, tiel melankolia!" intermetis la pli malmola vocxo iel admone. "Sxia konduto sxajnis al mi cxiam stranga. Tiuj subitaj sxangxoj de l' gajeco en la melankolion aux de l' silentemo en la gxojantan petolemon antauxdiradis nenion bonan. Mi estis preskaux konvinkita, ke tiun bonan animon turmentas io, kion sxi kasxas antaux la tuta mondo... Gxis fine --"
"Oh, tiu bona, dolcxa animo!" ekgxemis la plenda vocxo neniiganta eksplodon de la ploro.
"Kaj hieraux, kiam sxi alveturis kaj jxetinte sin al mia kolo kisadis min kun la dolora ploro, tiam kunpremigxis mia koro de nekomprenebla kompato... ,Ah, kara, karega onklinjo!" sxi gxemis karesante miajn vangojn. "Ne koleru pro tio, ke mi alveturas -- mi alveturas lastafoje! Mi plu ne tedos vin -- neniam! -- Cxu vi komprenas?... Postmorgaux matene alveturos la patro kaj la patrino kaj posttagmeze cxio laux la deziro de l' gepatroj estos finita --"
La monahxino auxskultis cxiam pli atente. De tiuj kuneligitaj kaj klare parolataj vortoj sxi estis tute interrompita en la pregxado. Senvole sxi turnis iom la kapon al la pordo; sed vidante tie neniun sxi denove fiksis la rigardon sur la pupitron.
Dume la plenda vocxo en la antauxcxambro dauxrigis: "Kompreneble mi konjektis, ke sxi parolas pri sia edzinigxo kaj pro tio mi ridis. Mi ecx ne songxis pri tio, ke sxi okupas sin pri tiel terura penso -- kaj dume -- Oh! Tio estis terura momento, kiam mi eniris hodiaux matene en la salonon... Sxi sidis sur la kanapo vestita en sia blanka edzinigxa vesto, kiun sxi estis alportinta... Sxi sidis apogante la kapon per unu mano, la dua estis premita al la koro. Sxajnis al mi, ke sxi rigardas min -- iel fikse, per kvazaux eligitaj okuloj... »Pro Dio, vi estas jam vestita!?« mi ekkriis de la pordo. Sxi ne respondis. Mi aliris rapide kelke da pasxoj pli proksimen kaj restis rigida. La eligitaj okuloj estis kvazaux vitraj -- la vesto sangmakulita sur unu flanko... Mi ekkriis kaj alsaltinte al sxi mi metis la manon sur sxian frunton... Gxi estis jam malvarma kiel la glacio..."
Kaj denove eksonis el la antauxcxambro la gxema, poste dauxra ploro...
Dum kelke da minutoj la monahxino auxdis nenion krom tiu cxi stranga, perforte mallauxtigata ploro... Antaux sxia spirita rigardo iom post iom elsaltis, dank' al la vortoj, kiujn sxi jxus auxdis, bildo cxiam pli klara, kvazaux elstaranta el la nebulo.
Nur nun sxi komprenis, por kiu sxi venis pregxi: por bedauxrinda, treege bedauxrinda estajxo, kiu memmortigis sin -- por la junulino, gxuste por la fiancxino, kiu el la nekonataj kauxzoj sole kelke da horoj antaux sia edzinigxo perforte finis sian vivon...
Kaj sxi vidis en la spirito gracian kaj majestan talion kun la mieno de neesprimebla maldolcxo en la pala, bela vizagxo. Sxi vidis la nigrokulan, nigraharan fiancxinon kun nigraj okulharoj kaj glataj vangoj, alabastra frunto, greka nazo kaj molaj cxerizaj lipoj... Sxi vidis staturon kaj vizagxon tute nekonatajn -- bildon tute hazardan...
Sxi ektremis, profunde en sia animo.
La frosto trakuris sxiajn membrojn; sed tuj poste sxi sentis, ke la sango rugxigas sxiajn vangojn...
Sxi sentis sin premita kaj malgxoja -- kaj eble ankaux la larmo ensxteligxis en sxian okulon, se sxi povus dauxrigi sian meditadon.
Sed tio ne okazis; post la momento eksonis el la antauxcxambro la sama perforte mallauxtigata, gxema vocxo, kiu rakontis antauxe tiel simple kaj tamen tiel kortusxe.
"Kaj morgaux matene alveturos la patro kaj la patrino! Oh -- kiamaniere mi komunikos tion al ili! La patro havas malmolan koron, la patro restos malvarma... Sed la patrino sxiros siajn harojn, la patrino amis ja sxin kiel pupilon de sia okulo; la patrino malesperos..."
"Sed kiu estas kulpa je cxio cxi?" intermetis poste tiu klara soprano, kiun la monahxino estis unue auxdinta el la antauxcxambro.
"La fiancxo devenas ja de ricxa kaj ordema familio kaj entute estas cxarma kaj brava junulo..."
"Vere, vere," ekgxemis respondante la plenda vocxo kaj mallauxte aldonis ion, kion la monahxino ne auxdis.
Poste la personoj en la antauxcxambro restis silente dum kelke da minutoj kvazaux en embarasoj, kion fari. Subite eksonis mallauxta mugxo kaj tuj poste estis auxdata mallauxtigata vocxo, kiu gxis nun ankoraux ne parolis:
"Ah -- ni ne interrompos la estimindan fratinon![5] Volu do eniri!"
Kaj la mano, kiu videble jam kelkan tempon estis metita sur la anso, malfermis tute la pordon. Kaj malrapide, sxtelirante, kvazaux timante malpacigi per la plej malgranda ekbruo, eniris la virinoj kaj la knabino, kiun la monahxino estis jam vidinta, akompanataj de la sinjorino en plej bona agxo.
La monahxino, kiu auxskultis atente kaj kun levita kapo antaux la malfermo de la pordo, auxdinte la ekknaron la pordo rapide mallevis la kapon kaj volis denove pregxi.
Sed estis neeble pregxi. Mallauxte la vortoj fluadis de sxiaj lipoj, sed la animo estis ekscitita...
Tra la kapo kuras strangaj imagoj kaj de l' stranga maltrankvilo la koro kunpremigxas kaj denove largxigxas...
Malrapide, silente, sur la pintoj alproksimigxis la irintaj virinoj al la cxerko kaj unu el ili duone demetis blankan gazon, per kiu la vizagxo de la kadavro estis kovrita.
La monahxino tamen ne levis siajn okulojn; sed sxi sentis, kio jxus okazas...
Kaj tiu sama vizagxo, kiun sxi havis antaux la momento en sia penso, elsaltis nun tiel klare kaj plastike antaux sxia spirita rigardo, kvazaux sxi efektive rigardus en la cxerkon.
Sxajnis al sxi, ke sxi vidas cxiun bluan vejneton en la pala vizagxo, ke sxi vidas ankaux sub la longaj okulharoj malforte brilantan pupilon...
Dum kelke da sekundoj regis en la salono profunda silento. Neniu movigxis, neniu ekparolis; ankaux la sinjorino, kiu antauxe sencxese gxemis, restis senmove, kvazaux sxia nemezurebla doloro subite estus sxtonigxinta.
"Kvazaux viva, kvazaux viva!" mallauxte diris fine apenaux auxdeble la klara soprano. "Ah jes, jes, kvazaux viva -- kaj tamen malviva!" ripetis kaj aldonis la gxema vocxo, denove ekploranta.
Kaj post la momento dauxrigis tiu vocxo:
"Kaj tien cxi -- sur la vundon en la koro -- mi metis laux sxia deziro sxian lastan leteron, en kiu sxi adiauxas la patrinon, la patron, min kaj la tutan mondon -- la leteron, en kiu sxi petas de ni cxiuj pardonon kaj deziras, ke ni metu sxin en la cxerkon en tiu sama edzinigxa vesto, en kiu sxi mortis kaj sur la vundon en la koro ke ni metu la lastan leteron, en kiu sxi adiauxas nin..."
La monahxino cxesiginte la pregxadon auxskultas atente, ecx avide.
Cxiu el la lastaj simplaj kaj tamen tiel gravaj vortoj efikas sxin froste kaj tamen varmegigante sxin. Sxi ektremis kaj tuj poste sxi sentas, ke sxia sango kuras pli rapide el la kapo al la koro kaj returne...
La paletaj vangoj sub la densa vualo iomete rugxigxis, la okuloj fiksitaj sur la hazarda punkto de l' pupitro malsekigxas... Senvole sxi levas iom la kapon...
En tiu momento unu el la virinoj apud la cxerko ekgxemis:
"Ah, Dio, Dio! Tio estas terura!"
Kaj la alia ankaux mallauxte aldonis:
"Kaj tamen estas nenia helpo -- nenia, nenia helpo!" Kaj denove ekregis la tomba silento, sole periode interrompata de l' singulta gxemado de la sinjorino, kiu antauxe pli longe rakontis.
"Kion fari!" ekparolis post la momento la sinjorino en plej bona agxo, kiun la monahxino gxis nun ne estis vidinta. "Ni devas forlasi sxin -- ni devas lasi sxin sola cxi tie!"
La singlute gxemanta sinjorino denove dauxre kaj konvulsie ekploris...
"Adiaux, adiaux -- dormu dolcxe -- animo kara -- plej kara!" sxi gxemis. Poste sxi klinigxis super la cxerko, dum kelke da sekundoj fikse rigardis la vizagxon de l' kadavro, kaj klinigxinte ankoraux pli sxi kisis gxin sur la glacimalvarman frunton...
Rektigxinte, ankoraux momenton sxi rigardis la kadavron.
La ceteraj -- lauxvice -- alproksimigxinte al la cxerko, faris signon de la kruco sur la frunto, la lipoj kaj la brusto de la kadavro.
La monahxino, havante la kapon iom levitan, povis vidi, kio jxus okazis, sed sxi vidis nenion -- sxiaj malsekaj okuloj estis nedeturneble fiksitaj sur la antauxo de la cxerko.
La singulte gxemanta sinjorino, kiu staris momenton kvazaux sxtonigxinta apud la cxerko, subite klinigxis kaj jxetinte la blankan gazon sur la vizagxon de la kadavro, deturnis sin de la cxerko.
Vidinte tion la ceteraj sekvis sxin. La jupoj frote ekbruetis -- kaj la virinoj denove tiel mallauxte, kiel ili estis enirintaj, forlasis la salonon.
La monahxino restis sola.
En la unua momento sxajnis al sxi, kvazaux ia sxargxo estus defalinta de sxia brusto. Sxi ekrigardis al la pordo kaj vídante, ke gxi estas fermita, levis la kapon ankoraux pli alte ol antaux la momento. Sxia rigardo timeme kaj malkuragxe rondiris en la funebra salono.
Cxio estis cxi tie jxus tia kiel antauxe, antaux ol la virinoj eniris, sole kun tia diferenco, ke dume ekstere tute noktigxis, kaj pro tio cxio en la salono en la flaveta lumo de l' modere flagrantaj vakskandeloj havis aspekton pli klaran kaj samtempe malpli malgxojan ol antauxe, kiam la vespera duonlumo enpenetradis ankoraux en la salonon.
El la antauxcxambro eksonis ankoraux kelkafoje cxi tien la rapidaj, sed mallauxtigataj malgrandaj pasxoj, akompanataj de hxaosa mugxo kaj bruo, kiam kelke da personoj pretigxas por foriri. Periode estis ankaux auxdata iu, ankaux mallauxtigata vorto aux fragmenta frazo; sed cxio kunigxadis en hxaoson de mugxe krakantaj kaj frapantaj sonoj.
Subite la mallauxtigata bruo kaj mugxo silentigxis; sed tuj poste estis auxdataj pasxoj de kelke da personoj, poste ekknaro de la pordo kondukanta el la antauxcxambro al la vestiblo -- fine la mugxo malproksimigxas cxiam pli kaj pli. Sed antaux ol gxi tute cxesis, ankoraux unufoje estis auxdataj la proksimigxantaj pasxoj... Apud la pordo de la salono ili haltis kaj iu metinte unu manon sur la anson turnis grince la sxlosilon en la seruro.
La trapenetranta ekgrinco trakuris la animon de l' monahxino kvazaux maldolcxa riprocxo; sed malgraux tio sxi ne movigxis, sed avide auxskultis...
Post la ekgrinco de la sxlosilo estis auxdataj rapide malproksimigxantaj pasxoj, poste pli mallauxta fermo de alia pordo kaj denove, sed jam apenaux auxdebla ekgrinco de la sxlosilo, poste ekregis silento --
Cxion cxi, kion ni jxus mallonge estis skizintaj, auxskultis la monahxino kun la eksterordinara atento. Sxi ne preterlasis ecx la plej malfortan, sole iom pli klaran memstaran sonon -- sxia auxdsento estis strecxita kaj pro tio sxia atento iom deturnita de la objekto, kiu antauxe ekscitis sxin.
La sekvo estis natura. En tiuj kelkaj minutoj, dum kiuj sxi atentis la mugxon kaj bruon en la antauxcxambro, preskaux tute sxi akiris denove sian animan trankvilon. La vangoj havis la antauxan palecon kaj la malsekigxintaj okuloj la antauxan arde pian trankvilon.
Dum kelke da minutoj sxi restis senmove, kaj samtempe ankaux sen pensoj kaj rememoroj. Sxajnis al sxi, kvazaux sxi estus pregxinta en la pregxejo la lastan pregxon kaj ankoraux genuas -- estante en embarasoj, cxu levigxi aux ankoraux pregxi.
Cxirkauxe regis profunda silento, sole periode interrompata de modera, apenaux auxdebla ekkrako de iu vakskandelo.
Sed tiu silento sxajnas nenial stranga al la monahxino. Turninte la kapon sxi mallevis gxin kaj denove fikse rigardis la pupitron antaux si kaj havante ankoraux la manojn kunmetitajn -- sxi denove komencis pregxi.
Sxi pregxas en la animo la pregxon por la mortintoj -- la pregxon plej konatan. Sed sxi pregxas iel mekanike, sxi pensas pri la parolataj vortoj, sed la animo estas iel indiferenta...
Sed malrapide revenas la antauxa ardo kaj fervoro. Sxia tuta animo pregxas...
Sxi pregxas kvaronon da horo, duonon da horo, tri kvaronojn da horo, ne cxesante pregxi ecx unu momenton kaj ne malstrecxante almenaux iomete siajn pensojn... Subite sxi estis interrompita en la pregxado. De proksime, kredeble de la proksima pregxejturo eksonis surda sono de la horlogxo.
La monahxino cxesinte en la pregxado levis iom la kapon kaj kalkulas en la animo la surdajn unutonajn ekbatojn.
Ekbatis la dekunua.
La lasta sono estis treme soninta kaj cxirkauxe ekregis denove profunda silento.
La interrompita monahxino vane penas enprofundigxi denove en la pregxon. Mallauxte sxi parolas la vortojn de la pregxo; sed dume sxia animo meditas, gxis fine la meditado tute venkas.
Sxi meditas pri la lastaj aferoj de la homo -- pri la morto, la mistera, gxis nun de neniu solvita enigmo -- pri la vivo postmorta: pri la felicxo de l' bonuloj kaj piuloj, pri la torturoj de l' malbonuloj kaj malpiuloj...
Sxi meditas momenton pri la aferoj superteraj kaj denove revenas al la »larma valo« -- al la turmentoj kaj doloroj teraj, al la stranga, tre stranga miksajxo de gxojaj, malgxojaj kaj doloraj momentoj, kiuj estas nomataj »vivo«.
Unue la meditado havas karakteron pli malpli maldolcxan -- kvazaux kiam la fremdaj pensoj kaj fremdaj auxtopsioj falas en la animon... Antaux la spirita rigardo de l' meditanta monahxino tremetas kvazaux en la nebulo diversaj staturoj; jen pala virino en la cxifonoj kaj kun la okuloj sange rugxaj de ploro, jen kaduka maljunulo sxanceliranta lauxlonge la muro, jen denove iu cxarma staturo en la regxa vesto kaj tuj denove io, kvazaux kripligita monstro rampanta en la polvo kiel vermo...
Post la momento la atmosfero sxangxigxas.
La nebulo, en kiu tremetis la staturoj, komencas heligxi, kvazaux kiam gxi forkuras antaux la eliranta suno. La krepusko farigxas malrapide rugxeto... La rugxeta nebulo disigxas kaj antaux la spirita rigardo de l' meditanta, gxuste reveme profundigxanta monahxino staras tute klara kaj plastika cxarmoplena bildo.
Lazura cxielo arkigxas super la cxarmoplena, paradiza gxardeno, plena de diversaj nekonataj floroj kaj ankaux tiaj plejparte palmaj arboj.
Dekstre kaj maldekstre estas vidataj rokoj kaj post ili altajxoj kovritaj de l' arbaroj. Tie cxi kaj tie de la rokoj saltas torentoj -- sub la rokoj largxigxas verdaj herbejoj, tra kiuj serpentumas flavaj vojetoj.
Cxio estas tiel simpla kaj tamen pro siaj trankvilo kaj paco tiel kara, tiel agrabla, tiel alloganta...
Dum kelke da sekundoj la gxardeno estas senhoma, senbesta... Subite gxi vivigxas... La homoj kaj la bestoj cxiuspecaj promenas trankvile sur la vojetoj aux ripozas sur la herbejoj.
Jen juna cxarma virino staras apud la tigro, tie leono ripozas apud la piedoj de l' blondhara bubeto; cxi tie la cervo, urso, kato kaj hundo sekvas unu la alian sur la sabla vojo kaj super ili rondflugas aglo super la amaso da negxoblankaj kolomboj.
En kelke da minutoj kelkafoje sxangxis la kara kaj alloganta bildo sian fizionomion. La stafagxo restis tiu sama, sole la aro da homoj kaj bestoj sencxese sxangxigxis.
Kaj mirinde -- la homaj mienoj estis tiel agrable trankvilaj, kvazaux la paco sxtonigxus sur iliaj vizagxoj...
Cxiu, cxu la maljunulo aux la junulo, cxu la viro aux la virino en la tuta forto de la vivo, cxu la infano apenaux elirinta el la lulilo -- cxiu sxajnas nemezureble felicxa kaj kontenta...
Estas nenia dubo, ke la monahxino anime enprofundigxis en la paradizajn gxojojn de la vivo en la nekonata, mistera postmorto; sed sxia modera, malelasta fantazio sciis elsorcxi al sxi sole la bildon plej simplan, plej primitivan...
Estis al sxi gxoje kaj agrable; sed tamen sxi sentis ian premitecon, ian moderan malkontenton kaj ankaux ian trompigxon. Sxi ne komprenis la kialon; ia dolcxa melankolio ekregis sxin simile kiel la felicxan homon, kies animon trakuras la penso, ke li ne estas izolita kun sia gxojo kaj felicxo...
Subite sxajnas al sxi, ke en la malantauxo de la belega gxardeno vidigxas cxiam pli granda perspektivo -- kaj plej malproksime -- sxi vidis konatan, tre konatan pejzagxon: simplan vilagxon kun ia simpla pregxejeto kaj ne malproksime belan bienon.
Senvole sxi eksvingis la dekstran manon kaj levis la vualon. Sxia vizagxo vidigas la nepriskribeblan ekridon de la kontentigxo -- antaux sxia spirita rigardo elsaltas la bildo de l' naska vilagxo...
Sxi vidas la patron, la sanegan, rideman, rugxvangan viron -- sxi vidas la patrinon, trankvilan, seriozan virinon kun la mieno de l' delikata boneco -- sxi konjektas vidi ankaux sin mem unue kiel infanon kaj tuj poste kiel virgulinon...
Kaj antaux sxia spirita rigardo rapidege sekvas unu bildo la alian. Jen sxi vidas la patron sur la kampo kaj tuj poste apud la tablo kun la patrino -- jen sxi mem sidas sur la genuoj de la patrino, karesas kaj kisas sxin kaj tuj poste sxi kusxas en sia infana lito auxskultante, kion la patro kaj la patrino rakontas.
Sxi rememorigas sin pri la servistoj kaj servistinoj, sxi rememorigas sin pri la kunulinoj el sia plej frua infaneco kaj el la agxo pli posta, sxi rememorigas sin pri la lernejo kaj la kunlernantinoj, pri la maljuna instruisto kaj la multo, multego da personoj kaj momentoj -- entute simplaj, preskaux ordinaraj, sed tamen karaj.
Subite elsaltis antaux sxi la bildo treege alloganta, kiam sxi en la vilagxa veturilo kiel maturigxanta knabino proksimigxis kun la patrino al Praha por tie cxi eniri en la edukinstituton kaj la veturilo haltis sur la monteto, de kiu estis vidata Praha, jxus dronanta en la rugxa brilo de l' subiranta suno...
Sed tiu bildo rapide cedas antaux la bildo alia: sxi vidas sin mem en la pensiono -- sxi vidas siajn novajn kunulinojn -- sxi vidas ankaux tiun, kiun pli poste sxia koro tiel amis kaj kiu farigxis sxia plej fidela amikino; la gracian, rideman blondulinon kun la profundaj, amplenaj, bluaj okuloj kaj kun glataj rugxaj vangoj, varmaj lipoj kaj kun tiu enviinda, senzorga penso, kiu facile transportas la homon trans cxiujn eblajn rifojn de la vivo.
Sxi vidas sxin kvazaux staranta antaux si -- tiel klare, tiel plastike...
Oni ne povas imagi al si, kian inklinon sxi sentis al sxi, kiel sxi amis sxin. La plej varma amo fratina ne povas esti pli varma. Dum tri jaroj ili vivis preskaux sencxese sub unu tegmento, en unu cxambro kaj tre malofte ili disigxis sole por kelke da momentoj. Unu sen la alia tute ne povis vivi, unu antaux la alia havis nenian sekreton, unuvorte, ili estis unu animo.
Kiel ekstra, kiel poezia estis tiu tempo, kiam ili tiel vivis kaj revis intersxangxante cxiutage siajn revojn kaj dezirojn, gxojante je la estonteco kun la plej cxarmaj esperoj...
Multo, multego da tiuj cxarmoplenaj revoj de l' juneco trakuris nun la animon de l' monahxino --
Subite sxangxigxas sxia mieno -- la rideto de l' kontentigxo en la momento sxangxigxis en la malgajecon, preskaux en la maldolcxon: sxi konjektas vidi sian kunulinon felicxa...
Sxi vidas sxin sidanta apud la lulilo de l' propra infano --
Sed tuj poste denove sxangxigxas la mieno de l' monahxino: la mieno de l' maldolcxo transigxas en la mienon de l' rezignacio -- sed tuj poste sxia vizagxo vidigas la mienon neesprimeble maldolcxe doloran...
Antaux sxia spirita rigardo ekaperis kvazaux timema ombro la staturo de l' pala, serioza studento --
Tiu imago suficxis, por ke la panoramo de la bildoj elsorcxitaj de la fantazio haltu...
La monahxino ne povis rezisti ian strangan senton de l' ekfrosto. Sxi eksvingis rapide la manon kaj mallevinte la vualon komencis lauxte pregxi, kvazaux sxi volus forpeli la teruran ombron, kiu jxus estis trakurinta sxian animon, la ombron fatalan, kiu estis la cxefa kauxzo, kial sxi por cxiam adiauxis la mondon kaj gxiajn plezurojn, ecx tiujn dolcxajn revojn, kiuj tiel felicxigis sxin ankoraux antaux ne multaj jaroj...
Sxi perforte devigas sin al la pregxo.
La vortoj defluas de la lipoj; sed la ardo, kun kiu sxi cxiam antauxe enprofundigxadis en la meditadon pri la mistera estajxo, tute mankas al sxi... Kaj la malhela ombro, la nebula silueto, preteriras antaux sxi cxiumomente sxangxante sian formon kaj vidigxante jen pli klare, jen; pli nebule, sed dume sencxese terurigante sxian animon.
Sxi pregxas kvin minutojn, dek minutojn, kvaronon da horo...
Sed nenio helpas! La imago de l' nebula silueto estas pli potenca ol la pregxo.
Malrapide farigxas la imago pli klara, pli preciza, gxis fine denove staras antaux sxia animo tiu sama pala, serioza, juna viro, kiu estis interrompinta sxin en la revema enprofundigxo...
Ankoraux momenton sxi provas pregxi; sed la pensoj kaj rememoroj cxirkauxflirtantaj la palan studenton cxiam batalas por sia rajto... Post ne longe la monahxina kontraux sia volo cxesas pregxi -- la rememoroj denove okupas sxian animon...
Sxi rememorigas sin pri la momento dum la belega maja posttagmezo, kiam sxi, revenante kun sia nedisigebla kunulino el la pregxejo de sankta Vito, unuafoje ekvidis lin antaux la pregxeja pordo...
Sxi rememorigas sin pri tio, ke estis al sxi tiam iel strange -- ke li sencxese okupis sxian penson, ke pli poste sxi songxis pri li, unuvorte, sxi rememorigas sin pri cxiuj dolcxaj kaj konataj detalajxoj, en kiuj manifestas la naskigxanta unua amo.
Dum kelke da momentoj sxajnas al sxi, kvazaux sxi denove sentus emon al la vivo -- kvazaux gxis nun sxi vivus tiel, kiel cxi tiam...
Subite aperas en sxia penso bildo alia.
Sxi sidas mano en mano kun sia kunulino sub largxbrancxa kasxtano en la gxardeno de l' pensiono... Estas auxtuna vespero -- la luno preskaux plena -- cxirkauxe sankta silento...
Ili rakontas, pli gxuste ili parolas silente, sed cxiumomente unu aux la alia eksilentas... Dum la tuta horo ili ne ekridis ecx unu fojon, ili ne eksxercis ecx unu fojon -- ambaux estas cxiam pli silentemaj, gxis fine ambaux kelkan tempon silentas...
Subite la kunulino starigxis kaj cxirkauxpreninte sxian nukon fikse ekrigardis sxiajn okulojn...
"Berto!" sxi diris mallauxte per la tremanta vocxo.
"Kion vi deziras, kara Henjo?" rediris Berto ankaux mallauxte.
Henjo silentis ankoraux momenton kaj poste per la premita, interrompata vocxo komencis konfesi...
Per simplaj kaj tamen varmaj vortoj sxi rakontis, kiam kaj kiamaniere komencis gxermi la amo en sxia koro -- poste sxi komunikis la tutan serion da detalajxoj, kiuj klare pruvis, ke sxia amo trovis ehxon en la animo varme, arde amata.
Berto, estinte interrompita en la revema enprofundigxo, auxskultis komence kvazaux apatie; sed baldaux la rakonto de l' kunulino ekinteresis sxin.
Sxajnis al sxi, kvazaux sxi estus auxskultanta sian propran animon: Henjo pentris similajn maltrankvilojn, similajn dolcxan premitecon kaj suferojn, kiuj jam de kelke da monatoj cxesigis la trankvilon de Berto. Sxi sentis tiel neesprimeble dolcxan doloron, tian fresxan esperon, kvazaux atendante, ke la plenumo de sxia plej varma deziro estas tute certa.
Fine Henjo nomis la objekton de sia amo...
La spiro de Berto haltis, sxia brusto konvulsie kunpremigxis, la koro komencis forte, konvulsie bati, la sango levigxis al la kapo. Perforte sxi kunpremis la lipojn por neniigi la ekgxemon aux la ekkrion...
Henjo amis kaj estis amata de tiu sama pala studento, kiu estis kvazaux idolo de Berto...
La simpla kaj en la vivo tial ofta fakto, preter kiu la homoj en la pli malfrua agxo kompate ridetante transiras al la tagordo, tute dispremis Berton...
Vane kun la strecxado de cxiuj siaj fortoj sxi penis neniigi sian maltrankvilon, gxuste la plej fortan animan uraganon, kiu tiel subite atakis sxin.
Sxi auxskultis ankoraux momenton, poste eksaltis kun la mallauxtigata ekkrio, eksxanceligxis kaj denove falinte sur la benketon sxi kovris la vizagxon per la ambaux manoj kaj dauxre ekploris -- Henjo penis trankviligi sxin. Sxi demandas la kauxzon, insistas, petas -- cxio estas vana...
Berto silentas kiel tombo; sxi ne malkovris la dolcxan sekreton de sia koro...
De tiu momento sxi suferis nemezureble kiel cxiu, kiu ne volas aux ne povas konfesi siajn dolorojn al alia homo -- kaj sxi ne povis, ne devis ilin konfesi...
Melankolio ekregis sxian tutan animon. La mondo estis indiferenta al sxi; cxio, kion sxi ekvidis, farigxis malagrabla al sxi -- sxi vivis sole por siaj malgxojaj revoj kaj ankaux por tiaj rememoroj.
En la unua tempo iafoje sxi havis okazon vidi la nemezureblan felicxon de sia amikino...
Ofte sxi auxdis sxin rakonti pri li, ofte sxi vidis sxin kun li, iafoje sxi ecx parolis kun li kelke da ordinaraj, sensignifaj vortoj...
Sed sxi treege suferis en tiuj cxi kelkaj momentoj; kaj tio estis la kauxzo, ke sxi fine sercxis la rimedon kontraux sia anima malsano kaj forlasinte la pensionon revenis kun la rompita koro al la gepatroj en la naskan vilagxon.
Cxi tie sxi vivis preskaux en la tuta izoleco for de la mondo kaj gxiaj plezuroj. La izoleco kaj la meditema enprofundigxo en la rememoroj estis al sxi la plej karaj; sxi vivis kiel »sanktulino«...
En la unua tempo sxi interkorespondadis kun la felicxa amikino.
La leteroj de Henjo, skribitaj kvazaux per la sango de la koro, dissxiradis la koron de Berto; sed la silenta suferantino respondadis ilin cxiam kun la senekzempla abnegacio...
Henjo pentris ofte sian felicxon per tiel vivaj koloroj, ke la okulo de Berto plenigxis per la larmoj dum la legado kaj multafoje sxi devis cxesigi la legadon, antaux ol sxi venis al la fino de la letero.
Sed tamen -- kiel ofte okazas en la vivo -- ambaux amikinoj en la unua tempo interkorespondadis suficxe ofte; pli poste ili iom lacigxis en la korespondado kaj post tri aux kvar jaroj tute cxesigis gxin.
La bedauxrinda, malfelicxa Berto restis tute sola kun sia doloro. Kvankam la gepatroj kaj la aliaj homoj klopodis per cxiuj fortoj revenigi la knabinon, iam tiel fresxan kaj sopirantan je la vivo, denove al la vivo, tamen ilia penado estis vana. Sxi auxskultis trankvile cxiun kaj cxiam maldolcxe ridetante nee ekskuis la kapon...
Kaj malrapide, sed tiom pli firme maturigxis en sxia animo la intenco tute disigxi de la mondo.
Kaj kiam gxi estis maturigxinta, gxi estis ankaux efektivigita: Berto eniris en la monahxejon de l' »kompatemaj fratinoj« kaj post unu jaro farigxis »fratino« Magdaleno --
La asketa vivo monahxeja, kunigita kun la helpado al la mizeruloj, estis preskaux tute neniiginta cxiujn pensojn pri la mondo ekstermonahxeja; sed tamen ne povis la fratino Magdaleno rezisti la strangajn sentojn kaj pensojn, sxin periode atakantajn.
Precipe dum la silentaj noktoj auxtunaj, kiam la animo tiel volonte revas kaj meditas, kiam sxi lacigita de la pregxado senvole enprofundigxis en la rememorojn, kiam sxi rememorigis sin pri la felicxa amikino -- en tiaj momentoj sxi eksentis cxiam neesprimeblan dezerton en la animo, doloran premitecon, multafoje ecx trakuron de la frosto kaj tuj poste denove febran ektremon --
Kaj tio okazis ankaux nun, kiam sxi, genuante unuafoje en sia vivo antaux la kadavro dum la silenta nokto auxtuna, enprofundigxis senvole en la rememorojn tiel, ke sxi tute forgesis, kial kaj kie sxi trovigxas.
Bildo sekvas bildon antaux sxia spirita rigardo -- jen gxi estas klara kaj plastika, jen nebula kaj malklara, jen en la formo de simpla silueto...
Subite ekstere levigxis la vento kaj forte ekskuis la fenestrojn. Tiu ekbruo interrompis la fratinon Magdalenon en sxiaj meditemaj rememoroj.
Levinte la kapon sxi timeme rigardis cxirkaux si kaj nur post kelke da sekundoj sxi tute rekonsciigxis, kial kaj kie sxi trovigxas...
Sed sxi treege konsternigxis rekoninte, ke sxi ne trovas sin genuanta kaj ne havas plu la manojn kunmetitajn sur la pupitro por pregxi, sed ke sxi sidas sur la sxtupo, sur kiu sxi antauxe genuis, ke sxi havas la manojn preskaux konvulsie kunpremitajn sur la genuoj kaj ke sxi havis antaux la momento la kapon profunde mallevitan al la brusto...
Rekonsciigxinte sxi starigxis kaj denove genuis, kiel autauxe; sxi denove kunmetis la manojn kaj komencis pregxi.
Dum kelke da momentoj regis profunda silento, interrompata sole periode de modera ekkrako de iu vakskandelo. Subite la vento ekstere denove levigxis kaj ekfajfinte, kvazaux ie proksime la musxo estus ekpepinta, longe kaj surde ekbruis, kiel en la malproksimo perdigxas la ekblekego de l' sovagxa besto...
Tiu stranga kaj preskaux teruriganta sono ekscitis momenton la pregxantan monahxinon.
Sxi turnis malrapide la kapon al la fenestroj -- sxajnis al sxi, ke tra la fenestroj sxi vidas la stelojn brili sur la firmamento; sed la rugxeta lumo de l' vakskandeloj rebrilanta de la vitro fenestra malhelpis la rigardon.
Momenton rigardas la monahxino al la fenestroj. Jen sxajnas al sxi, kvazaux ia flava lumo estus trakurinta antaux la fenestroj, simile kvazaux iu estus subite elirinta kun la lumo el la mallumo kaj tuj estinginta gxin...
Kaj samtempe kun la trakuro de la flaveta lumo levigxis ekstere la ventego pli sovagxe ol autauxe kaj ekskuinte forte la fenestrojn, gxis ili ektintis, malfermis unu el ili.
Malvarma, preskaux glacia vento turnis sin en la salono kaj cxirkauxblovis ankaux la fratinon Magdalenon. La kandeloj ekflagris, iliaj flamoj jen kuntirigxis, jen denove eksaltis -- la salono jen mallumigxis, jen denove heligxis...
La monahxino mekanike starigxis, levis la vualon kaj sxteliralite alproksimigxis al la fenestro, malfermita de la vento, por fermi gxin.
En tiu momento la fulmo denove trakuris la firmamenton.
La monahxino farinte signon de la kruco iom cedis kaj deturnis la vizagxon de la fenestro, tra kiu la surde bruanta vento kuris en la cxambron.
Sxia rigardo fiksis unue sur la flagrantaj vakskandeloj, poste sur la cxerko kaj la blankaj, de la vento modere ondigataj rubandoj de la florkronoj.
En la unua momento sxajnis al sxi, kvazaux cxio cxirkaux la cxerko vivigxadus, ecx -- kvazaux la kadavro en la cxerko kovrita per la blanka gazo ekmovigxus.
Malgraux tio sxi ne perdis la trankvilon, kun kiu sxi antauxe alpasxis al la fenestro. Turninte sin al la fenestro sxi fermis gxin kaj denove malrapide revenas al la pupitro. En tiu momento ekstere trakuris la fulmo pli forta. La monahxino haltinte denove ekrigardis al la fenestroj -- post la momento sxi ekauxdis surdan bruon de malproksima ektondro...
Kelkan tempon sxi staris kvazaux en embarasoj, poste turnis sin kaj sxia rigardo fiksis sur la cxerko. La vento estis iom levinta la blankan gazon. Estis vidataj du manoj, kruce metitaj sur la brusto --
Nenion plu sxi vidis ol du blankajn, kvazaux vaksajn manojn virinajn kaj malgrandan nigran krucon, sed tiuj manoj kvazaux mistere efikas la monahxinon: sxia rigardo, kvazaux rigidigxinta, estas fiksita sur ili.
Momenton staras la fratino Magdaleno kiel statuo. En sxia animo revivigxas la imagoj, kiujn al sxi elsorcxis sxia fantazio dank' al tio, kion sxi auxdis rakonti, sed la imagoj nun ankoraux kreskas, ecx -- en sxia animo naskigxas novaj bildoj...
En la salono regas tamen profunda silento; ekstere la vento silentigxis kaj la vakskandeloj brulas rekte kiel antauxe.
Sed jen denove ekfulmo kaj tuj poste jam bruanta ekkrako de la fulmotondro. La fratino Magdaleno cedis, poste malrapide proksimigxas al la pupitro kaj jam volas genui, kiam la tomba silento denove estas interrompita.
Rekte antaux la monahxino eksonis modera ekkrako -- kredeble la cxerko...
La monahxino ektremis.
Tuj poste eksiblis ekstere la vento kaj la frapantaj sonoj interrompas la dauxran bruon... Komencis forta pluvego...
La monahxino momenton staras senmove; poste sxia mano senvole apogas sin sur la pupitro -- kaj la okulo estas denove fiksita sur la blankaj, kruce metitaj manoj de la kadavro.
Ekstere la vento fajfas kaj bruas cxiam pli dauxre. Periode atakas la pluvo tiel forte la fenestrojn, ke la gutoj tamburas, kvazaux ili faladus sur la tintantan platajxon horizontalan. Fulmo cxiam pli rapide sekvas la fulmon, la krakado de la tondro estas cxiam pli brua.
Sxajnas, ke la monahxino havas nenian atenton por la furiozantaj elementoj.
Sxiaj okuloj estas rigide fiksitaj sur la blankaj manoj kun la nigra kruceto, en sxia animo naskigxas io kvazaux peka scivolo.
"Kiu vi estas kaj kial -- kial vi tiel subite dissxiris la fadenon de la vivo?" sxi pensas. "Oni diris, ke vi estis juna, gaja kaj cxarma -- kaj sur la rando de la tera felicxo... kaj tamen, tamen -- Oh, se mi almenaux povus legi la respondon sur via vizagxo -- sur viaj senbrilaj okuloj -- sur via glacimalvarma mano!... Eble vi amis -- arde, flame, pasie, freneze... Ah -- jes, jes! Preskaux sxajnas al mi, kvazaux mi envius vin... Morti, kiam vi estis eltrinkinta la pokalon da amo gxis la fundo -- morti en kelke da momentoj kaj mallonge post tiam, kiam vi estis elturninta sin el la cxirkauxpreno de la plej amata viro -- oh, kiel enviinda estas tiu sorto rilate la sorton, kiam la vivo trenigxas en la turmentoj animaj, kiam la korpa forto malrapide mortas, gxis fine la homo pereas -- de senfortigxo..."
Subite sxi mem interrompis sin en la pekaj pensoj. Sxi ekpensis pri la postmorto. Senvole sxi ektremis kaj cedis...
Sxiaj okuloj estas ankoraux fiksitaj sur la blankaj manoj de la kadavro. Post la momento, ne sciante la kialon, sxi malproksimigxas de la pupitro mallauxte sur la pintoj kaj post kelke da minutoj staras apud la cxerko.
Sxi staras dum kelke da minutoj fikse rigardante blankajn, kruce metitajn manojn sur la brusto. Sxi vidas sur ili bluajn vejnojn kaj sur unu fingro oran ringon...
En tiu momento falis sxia rigardo sur la pli malhelan lokon sur la blanka vesto proksime de la koro -- sxi rekonis sangan makulon.
Denove sxi cedis unu pasxon -- sxian animon trakuris la rememoro pri la lasta letero, en kiu la mortinta knabino estis adiauxinta la siajn kaj kiu laux sxia deziro estis metita sur la koron.
Sed jxus sur la brusto estas gxis nun metita la blanka gazo.
La fratino Magdaleno estas momenton en embarasoj. Subite sxi decidis. Farinte unu pasxon al la cxerko sxi levis iom tremantan manon al la gazo kaj forigis gxin.
La gazo sur unu flanko de la cxerko falis -- sed la vizagxo de la kadavro estas ankoraux kovrita per la blanka gazo -- la letero kusxas sur la koro...
Estas videble, ke la vesto cxirkaux la koro estis forte sangmakulita; -- sed la monahxino rimarkis sole kelke da malgrandaj makuloj cxirkaux la letero metita sur la koro -- aux pro tio, ke la makuloj estis kretitaj aux pro tio, ke la vesto estis en la cxerko lerte faldita, por ke la makuloj ne estu videblaj.
Kaj denove sxi staris momenton senmove, kvazaux en embarasoj, cxu forigi ankaux la gazon de la vizagxo aux preni la leteron.
Fine sxi decidis. Per firma mano sxi levis la leteron, sub kiu aperis granda sanga makulo...
La monahxino ektremis. Dum kelke da momentoj sxi tenis la leteron nedecidite en la mano, poste malrapide per la tremanta mano malfaldis gxin kaj komencis legi.
Gxi estis skribita de lerta mano, sed tremanta dum la skribado, cxar kelkaj vortoj, ecx tutaj frazoj estis preskaux nelegeblaj...
Ekstere furiozis la uragano cxiam pli sovagxe -- dume la monahxino pene legis la jenon:
"Kara patrino -- kaj vi, patro -- kaj vi, bona onklinjo!
Pro cxio, kio estas kara al vi, pardonu min! --
Mi ne povis fari alimaniere!
Mi adiauxas vin sen maldolcxo kaj sen riprocxoj. Mi ne riprocxas ecx la patron, kiu laux sia opinio zorgante sole pri mia bono kaj felicxo, estis destininta al mi la fiancxon, kiun mi tre sxatas kaj estimas, sed kiun mi malgraux tio ne povas ami.
Mi estus nur sxargxo por li, -- malvarma, glacia sxargxo, kiu nepre devus maldolcxigi al li la vivon kaj dum la tempo fari gxin tute netolerebla. Petu lin, ke ankaux li pardonu min.
Mi amis, kiel vi scias -- varme, sincere, mi amis arde, flame, pasie, ecx freneze...
Kaj li, kiu dum la tuta vico da jaroj estis mia idolo, mia dio, jxus en la tago, kiam mi decidis, ke mi ne povas, ne devas farigxi edzino de alia viro, kiam mi decidis, ke mi forkuros kun li kaj suferos kune kun li la mizerojn de l' perdita ekzisto -- li, kiu estis falinta tiel, ke li ne indas nomi sin homo, li -- en la gxusta senco de l' vorto forjxetis min de si -- kiam mi falis sur la genuojn antaux li...
Ne malbenu min, ne kulpigu min je la peka faro kaj pardonu min! Mi ne povis fari alimaniere!
Kaj mi petas -- insiste petas vin: Cxio, kion mi konfesis al vi, restu por cxiam sekreto!
Metu min, mi petas, en la cxerkon en la sama vesto, kiun mi estus prenonta cxe mia edzinigxa festo kaj kiu en kisos min angxelo de la morto -- kaj tiun cxi leteron, en kiu mi cxion konfesis al vi, metu sur la vundon de mia dispremita koro!
Kaj se iam iu el vi renkontos mian estintan kunulinon, kiu antaux kelke da jaroj estis mia fidela amikino kaj kiu lin, kiun mi estis adorinta, ankaux vidadis gxoje -- mi konjektas -- ecx amis -- se vi rekontos Berton -- komuniku al sxi --"
Fratino Magdaleno ne povis legi plu.
Jam dum la lego de l' unua parto de la letero tremis al sxi la manoj, dum la lego de la dua parto sxiaj okuloj plenigxis per la larmoj tiel, ke sxi legis kvazaux tra la nebulo, dum la lego de la lastaj linioj la letero elfalis el sxia mano.
Freneza, malespera ekkrio eligxis el sxia brusto. Sxi sxanceligxis; sed tuj poste kvazaux rekonsciigxinte sxi levis la tremantan manon kaj forigis la gazon, per kiu la vizagxo de la kadavro estis kovrita.
Sxi konvinkigxis tute.
Sxi ekvidis malvivan vizagxon de sia estinta plej kara kunulino -- sxi ekvidis la belan blondharulinon kun la revemaj, sed nun rigide eligitaj, kvazaux vitraj okuloj...
Sxia spiro haltis, la brusto pene laboris; sxia koro konvulsie kunpremigxis de la neesprimeblaj kompato kaj doloro. Sxiaj okuloj plenigxis per la larmoj...
Dum pli longa tempo sxi ne vidis, nek auxdis -- sxi staris apud la cxerko kvazaux rigidigxinta...
Ekstere furiozis la uragano kun nesxangxita forteco. Blindigantaj fulmoj krucigxas sur la firmamento, la bruegado de la fulmotondro ne cxesas. La ventego fajfas, bruas kaj blekegas kvazaux furiozanta maro -- la fenestroj tremante tintas, la gutoj de la pluvo terurige tamburas -- sed la fratino Magdaleno, kiel estis jam dirite, ne vidas, ne auxdas.
Sxiaj vangoj brulas, de la larmoj superversxitaj okuloj febre brilas, la lipoj estas konvulsie kunpremitaj...
Subite ekstere levigxis la vento kun la triobla forteco. Ekgxeminte dolore, kvazaux la koro estus diskrevinta, gxi ekbruis profunde, poste alpremigxis al la fenestroj, ektintigis ilin kaj malfermis tiun saman kiel antauxe. Forta glacimalvarma aerfluo enpenetris tra la fenestro en la salonon kaj turnis sin cxirkaux la cxerko. La flamoj de la vakskandeloj profunde klinigxis, sed tuj denove ekflamis.
La ventego enblovis denove -- pli forte ol antauxe kaj estingis tri, kvar kandelojn...
La salono iom mallumigxis. La monahxino staras ankoraux kvazaux rigidigxinta... En tiu momento la turnanta fluo de la ventego la trian fojon enpenetris la salonon kaj estingis la ceterajn kandelojn -- la salono tute mallumigxis.
La uragano furiozas kun cxiam kreskanta furiozeco -- sole la flamoj periode lumigas la salonon. En tiuj momentoj cxio eklumigita de la fulmoj havas aspekton preskaux terurigan. Frosta fluo de la ventego turnas sin en la salono kaj movigas la rubandojn kaj la florkronojn -- sole la fratino Magdaleno staras senmove.
Subite forte ekfulmis kaj tuj poste sekvis la surdiganta ektondro.
La fratino Magdaleno rekonsciigxis el la agonia rigideco. En la momento de l' blindiganta ekfulmo sxajnis al sxi, kvazaux la kadavro estus duone levigxinta en la cxerko...
La monahxino dolore ekgxemis kaj preninte la kapon per la ambaux manoj sxi cedis sxancelirante de la cxerko.
Tuj poste denove falis al sxi la manoj -- sxi staras firme, sed ia neesprimebla timemo kunpremis sxian animon. Malvarma sxvito aperis sur la frunto kaj la vangoj de la bedauxrinda monahxino -- sxia tuta korpo tremas -- sed sxiaj piedoj estas kvazaux alforgxitaj.
Jen ekstere trakuris nova fulmo kaj denove sxajnas al la monahxino, kvazaux la kadavro estus levigxanta.
Tiun cxi fojon sxi ekkriis kaj kuragxigxinte penas forkuri kun la strecxado de cxiuj fortoj.
Sxanceligxante en la mallumo sxi fine sukcesis atingi la pordon; sed la pordo estas sxlosita.
Sxi pugnobatas gxin; sxi krias, petege krias -- vane! Timo kaj teruro skuas sxian korpon; ekkrioj sole eligxas stertore el sxia ondigxanta brusto --
Jen nova fulmo -- al la monahxino sxajnas, kvazaux la kadavro estus tute levigxinta en la cxerko.
Kun la korsxiranta ekkrio sxi kuras al la fenestroj; sed faletinte en la tuta mallumo sxi kapbatis la muron kaj falis sur la plankon --
Ankoraux la tutan horon furiozis la uragano. La fulmoj terurige lumigadis la funebran salonon, la frosta vento turnis sin cxirkaux la cxerko kaj cxirkauxblovadis la febre rugxigitajn vangojn de l' sveninta monahxino...
La fratino Magdaleno restis sen konscio -- sxi restis sveninta dum kelke da horoj.
Nur matene, kiam la uragano jam longe antauxe cxesis furiozi, kiam la ventego silentigxis kaj cxesis la pluvo, nur kiam la suno jam longe estis levigxinta super la horizonto -- la monahxino rekonsciigxis.
Sxi rekonsciigxis gxustatempe.
En la antauxcxambro estis auxdataj pasxoj kaj vocxoj...
Pene, kun la strecxado de cxiuj restintaj fortoj trenis sin la fratino Magdaleno al la pregxbenketo --
Kaj kiam pli poste tiuj samaj virinoj, kiujn sxi estis vidinta vespere, mallauxte malfermis la pordon kaj sxteleniris, ili vidis la monahxinon genui kiel vespere...
Sed kiam sxi fine levigxis por foriri en la monahxejon, sxi eksxanceligxis kaj falis... Oni devis venigi la veturilon --
Kiom sxi estis suferinta, neniu sciigxis, neniu ecx supozis --