Chapter 3: افکار · پیامِ مشرق · E-reader mode

گل نخستین

هنوز همنفسی در چمن نمی‌بینمبهار می‌رسد و من گل نخستینم

به آب جو نگرم خویش را نظاره کنمبه این بهانه مگر روی دیگری بینم

به خامه‌ای که خط زندگی رقم زده استنوشته‌اند پیامی به برگ رنگینم

دلم به دوش و نگاهم به عبرت امروزشهید جلوهٔ فردا و تازه آئینم

ز تیره خاک دمیدم قبای گل بستموگرنه اختر وامانده‌ای ز پروینم

دعا

ایکه از خمخانه فطرت بجامم ریختیز آتش صهبای من بگداز مینای مرا

عشق را سرمایه ساز از گرمی فریاد منشعلهٔ بیباک گردان خاک سینای مرا

چون بمیرم از غبار من چراغ لاله سازتازه کن داغ مرا سوزان بصحرای مرا

هلال عید

نتوان ز چشم شوق رمید ای هلال عیداز صد نگه براه تو دامی نهاده اندبر خود نظر گشا ز تهی دامنی مرنجدر سینهٔ تو ماه تمامی نهاده اند

تسخیر فطرت

میلاد آدم

نعره زد عشق که خونین‌جگری پیدا شدحُسن لرزید که صاحب‌نظری پیدا شد

فطرت آشفت که از خاک جهانِ مجبورخودگَری، خودشکنی، خودنِگری پیدا شد

خبری رفت ز گردون به شبستان ازلحذر ای پردگیان پرده‌دری پیدا شد

آرزو بیخبر از خویش به آغوش حیاتچشم وا کرد و جهان دگری پیدا شد

زندگی گفت که در خاک تپیدم همه عمرتا ازین گنبد دیرینه دری پیدا شد

انکار ابلیس

نوری نادان نیَم، سجده به آدم برماو به نهاد است خاک من به نژاد آذرم

می‌تپد از سوز من، خون رگ کائناتمن به دوِ صرصرم، من به غُوِ تندرم

رابطهٔ سالمات، ضابطهٔ امّهاتسوزم و سازی دهم، آتش میناگرم

ساختهٔ خویش را، در شکنم ریز ریزتا ز غبار کهن ، پیکر نو آورم

از زُوِ من موجهٔ چرخِ سکون‌ناپذیرنقش‌گَرِ روزگار ، تاب و تب جوهرم

پیکر انجم ز تو، گردش انجم ز منجان به جهان اندرم ، زندگی مضمرم

تو به بدن جان دهی، شور به جان من دهمتو به سکون ره زنی، من به تپش رهبرم

من ز تنک مایگان گدیه نکردم سجودقاهر بی‌دوزخم، داور بی‌محشرم

آدم خاکی‌نهاد، دون‌نظر و کم‌سوادزاد در آغوش تو، پیر شود در برم

اغوای آدم

زندگی سوز و ساز به ز سکون دوامفاخته شاهین شود از تپش زیر دام

هیچ نیاید ز تو غیر سجود نیازخیز چو سرو بلند، ای به عمل نرم‌گام

کوثر و تسنیم برد، از تو نشاط عملگیر ز مینای تاک بادهٔ آئینه‌فام

زشت و نکو زادهٔ وهم خداوند توستلذت کردار گیر، گام بنه، جوی کام

خیز که بنمایمت، مملکت تازه‌ایچشم جهان‌بین گشا، بهر تماشا خرام

قطرهٔ بیمایه‌ای، گوهر تابنده شواز سر گردون بیفت، گیر به دریا مقام

تیغ درخشنده‌ای، جانِ جهانی گسلجوهر خود را نما، آی برون از نیام

بازوی شاهین گشا، خون تذروان بریزمرگ بود باز را زیستن اندر کنام

تو نشناسی هنوز شوق بمیرد ز وصلچیست حیات دوام؟ سوختن ناتمام

آدم از بهشت بیرون آمده می‌گوید:

چه خوشست زندگی را همه سوز و ساز کردندل کوه و دشت و صحرا به دمی گداز کردن

ز قفس دری گشادن به فضای گلستانیره آسمان نوردن به ستاره راز کردن

به گداز‌های پنهان به نیازهای پیدانظری اداشناسی به حریم ناز کردن

گهی جز یکی ندیدن به هجوم لاله‌زاریگهی خار نیش‌زن را به گل امتیاز کردن

همه سوز ناتمامم همه درد آرزویمبه گمان دهم یقین را که شهید جستجویم

صبح قیامت آدم در حضور باری

ای که ز خورشیدِ تو، کوکبِ جان مستنیراز دلم افروختی شمعِ جهانِ ضریر

ریخت هنرهای من بحر به یک نای آبتیشهٔ من آورد از جگر خاره شیر

زهره گرفتار من، ماه پرستار منعقل کلان کار من، بهر جهان دار و گیر

من به زمین در شدم من به فلک بر شدمبستهٔ جادوی من ذره و مهر منیر

گرچه فسونش مرا برد ز راه صواباز غلطم در گذر عذر گناهم پذیر

رام نگردد جهان تا نه فسونش خوریمجز به کمند نیاز ناز نگردد اسیر

تا شود از آه گرم این بت سنگین گدازبستن زنار او بود مرا ناگزیر

عقل به دام آورد فطرت چالاک رااهرمن شعله‌زاد سجده کند خاک را

بوی گل

حوری به کنج گلشن جنت تپید و گفتما را کسی ز آنسوی گردون خبر نداد

ناید بفهم من سحر و شام و روزو شبعقلم ربود این که بگویند مرد و زاد

گردید موج نکهت و از شاخ گل دمیدپا اینچنین به عالم فردا و دی نهاد

وا کرد چشم و غنچه شد و خنده زد دمیگل گشت و برگ برگ شد و بر زمین فتاد

زان نازنین که بند ز پایش گشاده اندآهی است یادگار که بو نام داده اند

نوای وقت

خورشید بدامانم انجم به گریبانمدر من نگری هیچم در خود نگری جانم

در شهر و بیابانم در کاخ و شبستانممن دردم و درمانم ، من عیش فراوانم

من تیغ جهانسوزم ، من چشمهٔ حیوانم

چنگیزی و تیموری ، مشتی ز غبار منهنگامهٔ افرنگی یک جسته شرار من

انسان و جهان او از نقش و نگار منخون جگر مردان، سامان بهار من

من آتش سوزانم من روضه رضوانم

آسوده و سیارم این طرفه تماشا بیندر بادهٔ امروزم کیفیت فردا بین

پنهان به ضمیر من صد عالم رعنا بینصد کوکب غلطان بین صد گنبد خضرا بین

من کسوت انسانم پیراهن یزدانم

تقدیر فسون من تدبیر فسون توتو عاشق لیلائی من دشت جنون تو

چون روح روان پاکم از چند و چگون توتو راز درون من ، من راز درون تو

از جان تو پیدایم ، در جان تو پنهانم

من رهرو و تو منزل من مزرع و تو حاصلتو ساز صد آهنگی تو گرمی این محفل

آوارهٔ آب و گل ، دریاب مقام دلگنجیده بجامی بین این قلزم بی ساحل

از موج بلند تو سر بر زده طوفانم

فصل بهار

خیز که در کوه و دشت خیمه زد ابر بهار

مست ترنم هزارطوطی و دراج و سار

بر طرف جویبارکشت گل و لاله زار

چشم تماشا بیار

خیز که در کوه و دشت خیمه زد ابر بهار

خیز که در باغ و راغ قافلهٔ گل رسید

باد بهاران وزیدمرغ نوا آفرید

لاله گریبان دریدحسن گل تازه چید

عشق غم نو خرید

خیز که در باغ و راغ قافلهٔ گل رسید

بلبلگان در صفیر ، صلصلگان در خروش

خون چمن گرم جوشای که نشینی خموش

در شکن آئین هوشبادهٔ معنی بنوش

نغمه سرا گل بپوش

بلبلگان در صفیر ، صلصلگان در خروش

حجره نشینی گذار گوشهٔ صحرا گزین

بر لب جوئی نشینآب روان را ببین

نرگس ناز آفرینلخت دل فرودین

بوسه زنش بر جبین

حجره نشینی گذار گوشهٔ صحرا گزین

دیده معنی گشا ای ز عیان بیخبر

لاله کمر در کمرنیمهٔ آتش به بر

می چکدش بر جگرشبنم اشک سحر

در شفق انجم نگر

دیدهٔ معنی گشا ، ای ز عیان بیخبر

خاک چمن وانمود راز دل کائنات

بود و نبود صفاتجلوه گریهای ذات

آنچه تو دانی حیات۔آنچه تو خوانی ممات

هیچ ندارد ثبات

خاک چمن وانمود راز دل کائنات

حیات جاوید

گمان مبر که به پایان رسید کار مغانهزار بادهٔ ناخورده در رگ تاک است

چمن خوش است ولیکن چو غنچه نتوان زیستقبای زندگیش از دم صبا چاک است

اگر ز رمز حیات آگهی، مجوی و مگیردلی که از خلش خار آرزو پاک است

به خود خزیده و محکم چو کوهساران زیچو خس مزی که هوا تیز و شعله بی‌باک است

افکار انجم

شنیدم کوکبی با کوکبی گفتکه در بحریم و پیدا ساحلی نیست

سفر اندر سرشت ما نهادندولی این کاروان را منزلی نیست

اگر انجم همانستی که بود استازین دیرینه تابی ها چه سود است

گرفتار کمند روزگاریمخوشا آنکس که محروم وجود است

کس این بار گران را برنتابدز بود ما نبود جاودان به

فضای نیلگونم خوش نیایدز اوجش پستی آن خاکدان به

خنک انسان که جانش بیقرار استسوار راهوار روزگار است

قبای زندگی بر قامتش راستکه او نو آفرین و تازه کار است

زندگی

شبی زار نالید ابر بهارکه این زندگی گریهٔ پیهم است

درخشید برق سبک سیر و گفتخطا کرده ئی خندهٔ یکدم است

ندانم به گلشن که برد این خبرسخنها میان گل و شبنم است

محاورهٔ علم و عشق

علم:

نگاهم راز دار هفت و چار استگرفتار کمندم روزگار است

جهان بینم به این سو باز کردندمرا با آنسوی گردون چه کار است

چکد صد نغمه از سازی که دارمبه بازار افکنم رازی که دارم

عشق:

ز افسون تو دریا شعله زار استهوا آتش گذار و زهردار است

چو با من یار بودی نور بودیبریدی از من و نور تو نار است

بخلوت خانهٔ لاهوت زادیولیکن در نخ شیطان فتادی

بیا این خاکدان را گلستان سازجهان پیر را دیگر جوان ساز

بیا یک ذره از درد دلم گیرته گردون بهشت جاودان ساز

ز روز آفرینش همدم استیمهمان یک نغمه را زیر و بم استیم

سرود انجم

هستی ما نظام مامستی ما خرام ما

گردش بی مقام مازندگی دوام ما

دور فلک بکام ما می نگریم و میرویم

جلوه گه شهود رابتکدهٔ نمود را

رزم نبود و بود راکشکمش وجود را

عالم دیر و زود را می نگریم و میرویم

گرمی کار زار هاخامی پخته کار ها

تاج و سریر و دارهاخواری شهریار ها

بازی روزگارها می نگریم و میرویم

خواجه ز سروری گذشتبنده ز چاکری گذشت

زاری و قیصری گذشتدور سکندری گذشت

شیوهٔ بتگری گذشت می نگریم و میرویم

خاک خموش و در خروشسست نهاد و سخت کوش

گاه به بزم نا و نوشگاه جنازه ئی بدوش

میر جهان و سفته گوش می نگریم و میرویم

تو به طلسم چون و چندعقل تو در گشاد و بند

مثل غزاله در کمندزار و زبون و دردمند

ما به نشیمن بلند می نگریم و میرویم

پرده چرا ظهور چیست؟اصل ظلام و نور چیست؟

چشم و دل و شعور چیست؟فطرت ناصبور چیست؟

این همه نزد و دور چیست می نگریم و میرویم

بیش تو نزد ما کمیسال تو پیش ما دمی

ای بکنار تو یمیساخته ئی به شبنمی

ما به تلاش عالمی می نگریم و میرویم

نسیم صبح

ز روی بحر و سر کوهسار می آیمولیک می نشناسم که از کجا خیزم

دهم به غمزده طایر پیام فصل بهارته نشیمن او سیم یاسمن ریزم

به سبزه غلتم و بر شاخ لاله می پیچمکه رنگ و بو ز مسامات او بر انگیزم

خمیده تا نشود شاخ او ز گردش منبه برگ لاله و گل نرم نرمک آویزم

چو شاعری ز غم عشق در خروش آیدنفس نفس به نوا های او در آمیزم

پند باز با بچهٔ خویش

تو دانی که بازان ز یک جوهرنددل شیر دارند و مشت پرند

نکو شیوه و پخته تدبیر باشجسور و غیور و کلان گیر باش

میامیز با کبک و تورنگ و سارمگر اینکه داری هوای شکار

چه قومی فرو مایهٔ ترسناککند پاک منقار خود را به خاک

شد آن باشه نخچیر نخچیر خویشکه گیرد ز صید خود آئین و کیش

بسا شکره افتاده بر روی خاکشد از صحبت دانه چینان هلاک

نگه دار خود را و خورسند زیدلیر و درشت و تنومند زی

تن نرم و نازک به تیهو گذاررگ سخت چون شاخ آهو بیار

نصیب جهان آنچه از خرمی استز سنگینی و محنت و پر دمی است

چه خوش گفت فرزند خود را عقابکه یک قطره خون بهتر از لعل ناب

مجو انجمن مثل آهو و میشبه خلوت گرا چون نیاکان خویش

چنین یاد دارم ز بازان پیرنشیمن بشاخ درختی مگیر

کنامی نگیریم در باغ و کشتکه داریم در کوه و صحرا بهشت

ز روی زمین دانه چیدن خطاستکه پهنای گردون خدا داد ماست

نجیبی که پا بر زمین سوده استز مرغ سرا سفله تر بوده است

پی شاهبازان بساط است سنگکه بر سنگ رفتن کند تیز چنگ

تو از زرد چشمان صحراستیبه گوهر چو سیمرغ والاستی

جوانی اصیلی که در روز جنگبرد مردمک را ز چشم پلنگ

به پرواز تو سطوت نوریانبه رگهای تو خون کافوریان

ته چرخ گردندهٔ کوژ پشتبخور آنچه گیری ز نرم و درشت

ز دست کسی طعمهٔ خود مگیرنکو باش و پند نکویان پذیر

کرم کتابی

شنیدم شبی در کتب خانهٔ منبه پروانه می گفت کرم کتابی

به اوراق سینا نشیمن گرفتمبسی دیدم از نسخهٔ فاریابی

نفهمیده ام حکمت زندگی راهمان تیره روزم ز بی آفتابی

نکو گفت پروانهٔ نیم سوزیکه این نکته را در کتابی نیابی

تپش می کند زنده تر زندگی راتپش می دهد بال و پر زندگی را

کبر و ناز

یخ ، جوی کوه را ز ره کبر و ناز گفتما را ز مویهٔ تو شود تلخ روزگار

گستاخ می سرائی و بیباک میرویهر سال شوخ دیده و آواره تر ز پار

شایان دودمان کهستانیان نئیخود را مگوی دخترک ابر کوهسار

گردنده و فتنده و غلطنده ئی بخاکراه دگر بگیر و برو سوی مرغزار

گفت آب جو چنین سخن دل شکن مگویبر خویشتن مناز و نهال منی مکار

من میروم که در خور این دودمان نیمتو خویش را ز مهر درخشان نگاه دار

لاله

آن شعله ام که صبح ازل در کنار عشقپیش از نمود بلبل و پروانه می تپید

افزونترم ز مهر و بهر ذره تن زنمگردون شرار خویش ز تاب من آفرید

در سینه چمن چو نفس کردم آشیانیک شاخ نازک از ته خاکم چو نم کشید

سوزم ربود و گفت یکی در برم بایستلیکن دل ستم زدهٔ من نیارمید

در تنگنای شاخ بسی پیچ و تاب خوردتا جوهرم به جلوه گه رنگ و بو رسید

شبنم براه من گهر آبدار ریختخندید صبح و باد صبا گرد من وزید

بلبل ز گل شنید که سوزم ربوده اندنالید و گفت جامهٔ هستی گران خرید

وا کرده سینه منت خورشید می کشمآیا بود که باز بر انگیزد آتشم؟

حکمت و شعر

بوعلی اندر غبار ناقه گمدست رومی پردهٔ محمل گرفت

این فرو تر رفت و تا گوهر رسیدآن بگردابی چو خس منزل گرفت

حق اگر سوزی ندارد حکمت استشعر میگردد چو سوز از دل گرفت

کرمک شبتاب

یک ذره بی مایه متاع نفس اندوختشوق این قدرش سوخت که پروانگی آموخت

پهنای شب افروخت

وامانده شعاعی که گره خورد و شرر شداز سوز حیاتست که کارش همه زر شد

دارای نظر شد

پروانهٔ بیتاب که هر سو تک و پو کردبر شمع چنان سوخت که خود را همه او کرد

ترک من و تو کرد

یا اخترکی ماه مبینی به کمینینزدیک تر آمد بتماشای زمینی

از چرخ برینی

یا ماه تنک ضو که بیک جلوه تمام استماهی که برو منت خورشید حرام است

آزاد مقام است

ای کرمک شب تاب سراپای تو نور استپرواز تو یک سلسلهٔ غیب و حضور است

آئین ظهور است

در تیره شبان مشعل مرغان شب استیآن سوز چه سوز است که در تاب و تب استی

گرم طلب استی

مائیم که مانند تو از خاک دمیدیمدیدیم تپیدیم ، ندیدیم تپیدیم

جائی نرسیدیم

گویم سخن پخته و پرورده و ته داراز منزل گم گشته مگو پای بره دار

این جلوه نگه دار

حقیقت

عقاب دوربین جوئینه را گفتنگاهم آنچه می بیند سراب است

جوابش داد آن مرغ حق اندیشتو می بینی و من دانم که آب است

صدای ماهی آمد از ته بحرکه چیزی هست و هم در پیچ و تاب است

حدی

نغمهٔ ساربان حجاز

ناقهٔ سیار منآهوی تاتار من

درهم و دینار مناندک و بسیار من

دولت بیدار من