Bristoliam Proficiscor.
Ad mare navigandum tardius eramus parati, quam Spectabilis autumarat, nec priorum consiliorum nostrorum ullum — ne Doctoris quidem Livesey secum me habendi — uti propositum erat, exsequi potuimus. Medico, ad reperiendum alterum medicum, qui suam vicem agere vellet, Londinum erat proficiscendum; Spectabilis arduo labori accinctus, Bristoliæ agebat; ego autem in Aula vitam degebam sub tutela senis Redruth, saltuarii, fere captivus, somniorum tamen de mari, exspectationumque suavissimarum circa curiosas insulas periclaque plenus. Horas solidas in disquirenda mappa solebam exigere, cuius cuncta particularia memoriæ mandavi. Domi saltuarii iuxta focum sedens, insulam eam, in phantasia mea, ab omni latere accessi; quodque iugerum superficiei eius exploravi; collem Spy-Glass vocatum, vel millies conscendi, cuius e vertice quaquaversum circumspectans, magnam voluptatem percepi. Quandoque insula mihi barbaris scatere parebat, quibuscum certavimus; alias bestiis feris, quæ nos insectabantur, eam oppletam mihi fingebam; verum in cunctis meæ phantasiæ visionibus nihil tam insoliti, tamque tragici oculis meis se obvertit, quam quod postea ut facta experti eramus.
Sic septimane labebantur, donec quodam die amœno litteræ ad Doctorem Livesey inscriptæ advenerunt cum hac nota: “Eo absente, aperiantur a Thoma Redruth, aut iuvene Hawkins.” Mandato obtemperans, reperimus, vel potius reperi ego — quandoquidem saltuarius legendo, præter paginas impressas, parum poterat — sequentia momentosa nova:
Diversorium ad Ancoram
Veterem, 1ᵒ Martii, 17 —
Livesey Amicissime. — Siquidem, utrum in Aula, an Londini
\ usque sis ambigo, has litteras duplicatas in utrumque
\ locum permitto.
“Navis præstinata atque instructa est. Nunc in ancora iacet,
\ pro mari parata. Cercurum[1] delectabiliorem nunquam
\ vidisti — puer eum navigare posset — duorum millium
\ amphorarum;[2] nomen ‘Hispaniola.’
“Eam per veterem amicum, Blandly, præstinavi, qui sese mihi
\ maximo adiumento præbuit. Gratia enim mei propemodum
\ servi obivit vicem, ac dicere non dubito, idem fere omnes
\ Bristoliæ quamprimum nomen portus, quo intendebamus —
\ thesauri, nempe, audiverant.”
“Redruth,” incidi ego in lectionem, “Dr. Livesey id haud libenter audiet. Spectabilis tamen effutivit rem.”
“Ecquis id potiori iure?” mutiebat saltuarius. “Scitulum, sane, cœptum, si Spectabilis propter Doctorem Livesey, eloqui vereatur, ut mea fert opinio.”
Hoc audito, ab omni commentatione destiti, ac legere perrexi:
“Hispaniolam Blandly ipse reperit, suaque admirabili
\ diligentia curaque in negotiis agendis, eandem meris
\ ápinis[3] præstinavit. Est quædam Bristoliæ hominum
\ classis, quæ monstroso erga Blandly præiudicio fertur.
\ Isti homines non dubitant probam hanc creaturam calumniis
\ persequi, quasi gratia pecuniæ nihil non perpetret;
\ “Hispanoliam” revera suam fuisse propriam, mihique eam
\ absurde caro pretio vendidisse — calumnia luce solis
\ clarior. Merita tamen navis nemo eorum negare audet.
“Hactenus nusquam hæsimus. Operæ, profecto — armamentarii,
\ et quidquid eius generis — usque ad bilem movendam tardi
\ erant; tempus tamen medelam attulit. Comparatio catervæ
\ me plurimum vexavit.
“Etenim catervam ad minimum vicenûm hominum — casu quo hi
\ nativi, piratæ, aut odiosi illi Franci essent — comparare
\ volebam, sed turbellis, dæmone dignis vix tantum effeci
\ ut vel senos comparavissem, donec, singulari alea fortunæ
\ eum reperi, quo maxime indigebam.
“Casu fortuito evenit ut in navali otiabundus, sermocinari
\ cum eo inciperem. Reperi eum veteranum esse nautam, modo
\ diversitorem agere, prorsusque omnes Bristoliæ pontivagos
\ novisse, valetudine in terra laborare, velleque se
\ commode coquinarium agere, et ad mare redire. Eo mane,
\ aiebat, se illuc ad captandam auram salsam claudicasse.
“Sum ea re magnopere motus — sic tu quoque fuisses — et ex
\ genuina misericordia eum in cocum protinus conduxi.
\ Vocatur autem is Longus Ioannes Silver, qui iacturam
\ unius cruris tulit; sed hoc potius in numero meritorum
\ habeo, quandoquidem id ei in servitio patriæ accidit, sub
\ immortali Hawke. Ac ne pensione quidem, mi Livesey,
\ fruitur. Finge tibi ævum abominandum, in quo vivimus!
“Cæterum, me nonnisi cocum reperisse existimabam,
\ verumtamen, reapse, catervam reperi. Cum Silver iunctim
\ intra paucos dies manum comparavimus veteranorum
\ pontivagûm crudissimam conceptu — non scitulam visu, sed
\ masculos, ex vultu, animo maxime indomitabiles. Audeo
\ dicere, nos cum actuaria congredi valere.
“Quin, Longus Ioannes etiam duos ex iis senis aut septenis,
\ quos ego iam conduxeram, dimisit. Ipse facile mihi
\ ostendit eos ex genere esse aquarum dulcium farragine, a
\ quibus nobis in quocunque cœpto graviori timendum esset.
“Cæterum, corpore spirituque valentissimo sum, voro ut
\ taurus, trunci instar dormio, usque tamen eo dum meos
\ veteranos picatulos ergatam circuitare videro, nihil me
\ beaverit. Eia, ad mare! Ut pereant thesauri! Gloria maris
\ est, qua modo insanio. Nunc itaque, mi Livesey, si me
\ amas, ne horam quidem pessumdederis, festina ad me curru
\ expedito.
Iuvenculus Hawkins, Redruth, tutela causa comitante, eat
\ matrem visum, dein uterque veniat Bristoliam celerrime.
“IOANNES TRELAWNEY.
“P. S. — Non tibi narravi Blandly, qui, in parenthesi,
\ sociam navim se post nos missurum spopondit, nisi ad
\ finem Augusti reduces essemus, admirabilem quemdam
\ reperit magistrum navigatorem — hominem rigidum, quod
\ doleo, cæteroquin tamen verum thesaurum. Longus Ioannes
\ Silver, insuper, etiam hominem expiscatus est pronavarcho
\ perquam idoneum, huius autem nomen est Arrow. Etiam
\ habeo, mi Livesey, naucurium[4] tibicinem; itaque res
\ nostræ pulchre vigebunt, erimusque tamquam batalari[5] in
\ nostra bellula ‘Hispaniolia.’
“Oblitus sum te docere Silver nostrum hominem esse opis;
\ scio eum ex notitia mea propria, depositum habere eum in
\ argentaria, quod ipse nunquam superhausit. Linquet uxorem
\ ad popinam administrandam; quum vero ipsa Æthiopica sit,
\ nobis, pari agamorum,[6] ut ego et tu sumus, libere licet
\ suspicari, uxorem tantumdem quantum valetudinem in causa
\ esse, quare ad vagam se recipiat viam.
“I. T.
“P. P. S. — Hawkins agat unam noctem sub tecto materno.
“I.T.”
Finge, si potes, quod in fastigium hæ litteræ animum meum concitaverint. Præ gaudio prope extra me eram; atque si unquam hominem oderim, hic senex Thomas erat Redruth, qui nihil nisi mussare ac lamentari. Quilibet sub-saltuarium locum eius libenter cepisset ; sed non ita placebat Spectabili; placitum autem Spectabilis his omnibus lex erat. Nullus enim horum, si demas Redruth, ne vel obloqui quidem ausus est.
Postridie ego et ipse in Benbow pedibus profecti sumus, ubi matrem optime valere, animoque erecto reperi. Navarchus, qui tam diu causa tantorum malorum exstiterat, iam illinc abfuit, in loco, ubi impii cessaverunt a tumultu.[7] Spectabilis omnia reparari, item, cubicula publica, perinde ac tabulam nostri tituli novo depingi iussit, ac supellectilem quoque novis auxit — præ omnibus aliis, novum artisellium in dispensatorium matri comparavit. Quin et puerum, qui tironem ageret, illi misit, qui, dum ego abessem, illi adiutorio esset.
Meum statum tum demum proprie intellexi, quum hunc puerum conspexi. Usque eo iter meum, eiusque incidentia cogitavi, domum autem, quam relicturus eram, neutiquam. Nunc vero, quum primum in conspectum huius lævi et inficeti peregrini venissem, qui apud matrem meam vice fungeretur mea, lacrymæ mihi oboriebantur. Etiam vereor ne huic puero auctor fuerim vitæ miseræ ac fere caninæ; quandoquidem novus quum fuisset, nec laboribus his assuetus, occasiones vel centies exortæ sunt, cum corrigendi ac refellendi, nec parcum me præstiti iis utendis.
Exacta nocte, postridie, post prandium, ego et Redruth iterum pedibus nos commisimus, iterque ingressi sumus. Matri, regionique æstuariorum, ubi ex quo natus eram, vitam degi, item, vetusto, nobisque dilecto Admiral Benbow — quod quidem ex quo recens pictum erat, non prorsus ita charo — valedixi. Inter ultima quæ memoriæ meæ inciderant fuit Navarchus, qui nempe in littoribus tam sæpe obambulare consueverat, pileo triquetro, cicatrice ex acinace in gena, antiquoque aurichalcino telescopio. Momento proximo angulum prætergressis nobis, sedes meæ avitæ e conspectu evanuerunt.
Carruca[8] tabellaria nobis circa crepusculum ad tesqua[9] prope Royal George obviam facta est. Conscendentibus nobis, locus mihi inter Redruth, atque senem et corpulentum virum contigit, ubi constrictus, motu celeri, acrique nocturno aere minime impediente, inde ab initio sopore mersum fuisse verosimile est, et vacerræ modo me dormivisse, dum carruca sursum ac deorsum colles, unam stationem post aliam prætervolavit; etenim, quum denique in latere fodicatus[10] oculos aperuissem, ante celsam urbanam domum stabamus in via, erat autem multo mane.
“Ubinam sumus?” quæro ego.
“Est Bristolia,” respondit Thomas, “descende.”
Herus Trelawney sedes sibi longe ab hinc, in diversorio, prope a navalibus fixit, ut operi cercuri instruendi invigilaret. Eo nunc nobis deorsum ambulandum erat, haud parvo mihi delectamento, quod via nos secundum crepidines ducebat, ubi stationes erant omnium generum navium, armaturarum, magnitudinum atque gentium. In una navi nautæ cantilabant laboribus intenti; in alia nautæ in sublimi erant, longe supra caput meum, e rudentibus pendentes, qui aranearum plagis haud crassiores esse parebant. Licet quidem totam vitam meam in littore egerim, usque huc nunquam revera prope mare fuisse mihi videbar. Odor picis salisque mihi aliquid novi erat. Vidi, præterea miras tutelas,[11] quæ oceanos longe lateque pernavigaverant. Vidi, insuper, haud paucos veteranos nautas cum inauribus, barbis in cirros contortis, atque crinibus plexis, ut gressibus nautarum incederent; quibus cunctis haud minus delectabar quam si totidem reges, aut archiepiscopos vidissem.
Quin et ipse ego navigaturus eram, mare in cercuro peragraturus cum nautis tibicinibus, cum nautis crinicaudatis, modulantibus, iturus in mare adversum insulam ignotam, thesauros quæsitum defossos.
Dum his delectabilibus somniis usque captus eram, ante spatiosum quoddam diversorium pervenimus, ibique occurrimus Spectabili Trelawney, synthesi[12] nautici officialis ex toto induto, e panno cæruleo probissimo, ut ex ostio totus subridens ad amussim imitatus nautarum incessum.
“Salvos hic vos videre gaudeo,” affatur nos; “medicus autem Londino hesterna advenit vespera. Præstanter — laterculus[13] navalis plenus est!”
“O, mi Here,” quærebam ego, “quam mox solvemus?”
“Solvemus?” refert ille, “Utique cras.”
1. Cercúrus, -i, m., “navis est Asiana pergrandis. Plautus
\ in Sticho: ‘Quum percunctor portitores ecque navis
\ venerit Ex Asia, negant venisse; conspicatus sum interim
\ Cercúrum, quo ego me maiorem non vidisse censeo.’
\ Lucilius, Satyrarum Lib. xiii: ‘Verum flumen uti atque
\ ipso divortio igneis pedibus cercúrum concurret equis.’
\ Idem, Lib. xiiii: ‘Ad Regem legatus Rhodum, Ecbatanam ac
\ Babylonem Ibo; cercúrum sumam.’ Plautus, Mercatore:
\ ‘Ædificat navem cercúrum, et merces emit.’” Nonius
\ Marcellus, De Gen. Navig.
2. Amphora, -æ, vas figulinum, argillaceum, liquidorum, uti
\ aquæ, vini, olei; quadrantal, mensura Americana 6
\ gallons, 7 pints; etiam frumentorum, hinc et mensura
\ navium, uti tonna Anglorum; sæpe contrahitur in amphorum,
\ pro amphorarum: “Uno patrum, adiuvante C. Flaminio,
\ tulerat, nequis senator, quique senatoris pater fuisset,
\ maritimam navem, quæ plus quam trecentarum amphorarum
\ esset, haberet;” T. Livius xxi, 63. — “Mare interest
\ vadosum, senis non amplius altitudinis passibus, sed
\ certis canalibus ita profundum, ut nullæ ancora sidant.
\ Ob id navibus utrimque proræ, ne per angustias alvei
\ circumagi sit necesse, magnitudo ad terna millia
\ amphorum.” C. Plinius Secundus, Hist. Nat. vi, 24, 82.
3.
“Quæcunque lusi iuvenis et puer quondam,
Apinasque nostras, quas nec ipse iam novi;”
M. Val. Martialis, i, 113,
“Divitis alternas et pauperis accipe sortes,
Præmia convivæ det sua quisque suo.
Sunt apinæ, tricæque, et siquid vilius istis.”
Idem, Apophoreta xiv,
4. Qui curam navis gerit, boatswain.
5. Navis bellica, pugnatoria; Romanum est,
6. Sine uxore, cœlebs.
7. Iob, iii, 17.
8. Currus pluribus viatoribus una vehendis accommodatus.
9. Loca inculta, carecta, deserta.
10. “Mercemur servum, qui dictet nomina, lævum
Qui fodicet latus,”
Q. Hor. Flaccus, Ep. i, 6, 51.
11. Primitus naves erant sub tutela particularium quorumdam
\ Deorum, itaque prora cuiusque effigie alicuius Numinis
\ ornabatur. Imagines huiusmodi etiamnum in proris persæpe
\ videntur exsculptæ et pictæ, quæ eapropter tutelæ
\ nominantur.
12. Vestes cuiuscunque status aut officii formales.
13. Catalogus, elenchus, summa nominum.