Documenta Navarchi.
Acriter itaque tota via equitatum est, donec ante ostium domus Doctoris Livesey perveneramus. A fronte domus erat in tenebris.
Herus igitur Dance me descendere ac pulsare iussit, Dogger mihi stapediam ad descendendum præbente. Ostium ab ancilla pæne eodem momento reseratum erat.
“Estne Doctor Livesey domi?” quæsivi.
Ipsa negavit; Doctorem domi quidem fuisse postmeridiem, sed prodivisse ad Aulam, ad cœnandum cum Magistro Pagi, et ad vesperum apud eum agendum.
“Eo proinde ibimus, ephebi,” ait Herus Dance.
Quandoquidem locus non longe aberat, equum non conscendi, sed loris stapedia prehensis Dogger, ad latus cucurri usque ad portam fundi, inde autem per longum xystum foliis nudum, luna illustrem, sursum locum, ubi lineamenta candida ædificiorum Aulæ utrimque in vastos et antiquos hortos despectabant. Hic denique Herus Dance descendit, meque accito, in Aulam, vel uno verbo prolato, intromissus est.
Ancilla nos per angustas fauces deorsum duxit, quarum in extremitate ingressum in amplam bibliothecam intromisit, undique pegmatibus, librorum voluminibus referctis, statuisque insuper ornatam et instructam, ubi Spectabilis atque Doctor Livesey sedebant, fuma[1] in manu, utroque foci latere.
Spectabilem ego antea nunquam ex tam propinquo conspexi. Vir ipse erat procerus, ultra sex pedes altus, et ratione staturæ amplior, largo ac patulo vultu, aspero pugnacique aspectu, asperitate, sulcis ruboreque ex peregrinatione contractis. Supercilia eius perquam erant nigra, agilia, quod quidem iracundam naturam præsagire videbatur, et tamen non adeo iracundus, quam subitus erat temperamento atque intentus.
“Intra, mi Here Dance,” inquit ille cum dignitate et officiose.
“Salve, mi Dance,” salutat, eum Doctor capitis nutu. “Tu quoque salve, amicule, Iacobelle. Quinam propitius eventus te huc perducit?”
Superintentor stabat erectus ac rigidus, recitabat suas res gestas tamquam pensum scholasticum. Si modo vidisses quemadmodum hi duo viri se prorsum inclinaverint, alter in alterum respexerit, ut et fumare propter stuporem aviditatemque audiendi neglexerint! Audita narratione, qui mater in diversorium redivisset, Doctor Livesey fœmur sibi palmo percussit, Spectabilis autem exclamavit, “Factum bene!” interimque longam fumam suam casu in crate camini fregit. Longe antea quam narratio finita esset, Spectabilis Trelawney (quod, ut recordaberis fuit nomen Spectabilis), surrexit, et in conclavi obambulabat, medicus autem, quasi ad accuratius audiendum, pulveratum capillamentum sustulit, sedebatque strictim tenso capite, insolitum spectaculum.
Tandem Herus Dance narrationem suam absolvit.
“Mi Here Dance,” ait Spectabilis, “vir præclarus tu es. Quod autem ad obtritionem illius sordidi et atrocis malefactoris attinet, habeo in numero virtutum, perinde acsi blattam conculcasses. Iste pusio autem Hawkins, ut video, est puer egregius. Hawkins, velis eam nolam pulsare. Decet ut Hero Dance pocillum cæliæ[2] offeramus.
“Sic et Iacobello,” inquit medicus. “Tune eam rem habes, cui hi anhelabant?”
“En, hic est, mi Here,” inquam, eique fascem in oleamine porrexi.
Medicus fascem undique aspectabat, acsi digiti eius resolvere gestirent; loco tamen eius in sacculum lænæ[3] suæ condidit.
“Mi Spectabilis,” ait tandem medicus, “post haustam cæliam Hero Dance utique necesse erit in servitio Sua Maiestatis discedere; mihi vero in animo est Iacobellum Hawkins domi meæ ad pernoctandum retinere, prohinc suadeo, ut ei crustum refrigeratum in cœnam depromatur.”
“Ut voles, Livesey,” refert Spectabilis; “Hawkins melius de nobis meruit quam ut eum crusto frigidulo pascamus.”
Itaque grandius crustum columbarium allatum, et in mensa laterali positum est, ex quo ego laute et affatim cœnavi, accipitris instar eram famelicus, dum interim Herus Dance ulterius collaudabatur, ac tandem discessit.
“Nunc vero, mi Spectabilis,” medicus fari cœpit.
“Nunc vero, Livesey,” repetit Spectabilis, eodem modo.
“Quisque sua vice, quisque sua vice,” interpellat Dr. Livesey subridens. “Nonne de isto Flint tu iam audivisti?”
“Num audiverim!” exclamat spectabilis. “Utrum de eo audiverim, quæris tu? Is omnium, qui unquam æquor navigarunt, maxime sanguinolentus fuit pirata. Cum Flint comparatus Blackbeard fuit merus pusio. Hispani adeo reformidarunt eum, ut, dico quod sentio, eum Anglum fuisse subinde superbirem. His meis oculis vidi quondam eius suppara prope ad Trinidad, quum ignavus canneibibulus, cuius navi vehebar — se in Portum Hispaniæ recepisset, ita vero.”
“Non secus et ego audivi de eo in Anglia,” ait medicus. “At cardo rei est, habuitne pecuniam?”
“Pecuniam!” restrepit Spectabilis. “Audistine eius historiam? Quidnam hi scordali prosequuntur nisi pecuniam? Quidnam aliud nisi pecuniam curant? Cuius rei causa hi furciferi sua tergora periculis obiicerent, nisi pecuniæ?”
“Id mox sciemus,” refert medicus. “Verumtamen tu tam improbe facileque excalescis clambundus, ut me ne interloqui quidem sinas. Unum est quod scire cupio, nempe: fac ut hic in sacculo meo indicium quoddam habeam, quod prodat ubi Flint suos thesauros humaverit, num thesaurus is pretium operæ sit?
“Quid ais? operæ pretium!” clamitat Spectabilis. “Summa rei isthæc erit: si idgenus indicium habes quod memoras, navim instrui curabo in navali Bristoliaca, te, et istum Hawkins nostrum mecum acciam comparaboque illum thesaurum si vel per annum mihi quærendum sit.”
“Præstanter,” probat medicus. Nunc itaque, si Iacobellus acceptabilis est, fascem solvemus;” quibus dictis fascem ante se in mensa collocavit.
Fascis erat consutus, ideoque medico theca sua aperienda erat, ut forficulam inde promeret, suturamque proscinderet. Duas inde res sustulit — libellum, atque documentum obsigillatum.
“Præ omnibus,” inquit medicus, libellum periclitabimur.”
Ego et Spectabilis trans humeros medici speculabamur, dum ipse libellum aperiebat, quod Dr. Livesey nutu me amice a mensa laterali acciverat, ubi sedens usque cœnabam, sed nunc ut essem testis disquisitionis. In pagina prima nihil erat nisi specimina scribillationis, cuius generis, otiosi, aut scripturam exercitantes, facere solent. Una species eadem erat cum compunctura, “Billy Bones suus lusus,” tum erat “Herus W. Bones, pronavarchus.” “Nihil plus cannei.” “Prope a Palm Key idd obtinuit;” pluresque aliæ nugæ, plerumque vocabula singula, sine sensu. Non poteram non mirari quisnam is fuisset, qui “idd obtinuisset,” et quid “idd” fuisset, quod is obtinuisset, culter in tergo id æque fieri poterat ac non.
“Non multa indicia in his,” ait Doctor Livesey, lectitans.
Denæ aut duodenæ pagellæ proximæ curiosa serie ærarum erant completæ. Initio cuiusque versiculi erat datum, in extremitate autem summa pecuniæ nominata, ut in aliis rationum libris; loco tamen scriptæ explanationis inter duo extrema cruces plures aut pauciores. Verbi causa, duodecimo Iunii millesimi septingentesimi quinti et quadragesimi, manifestum erat summam septuaginta librarum alicui deberi, nec tamen quidquam nisi sex cruces causam indicabant. Subinde utique nomina quorumdam locorum adiecta erant, uti, “ad Carácas;” aut vero situs secundum longitudinem ac latitudinem, veluti, “Grad. 62, min. 17, sec. 20, Grad. 19, min. 2, sec. 40.”
Memoralia hæc ultra prope viginti annos regrediebantur, summa singularum ærarum cum tempore pariter crescebant, atque summa summarum, post quinas senasque erroneas additiones statuta erat, cui demum hæc verba erant appensa, “Bones proprius acervus.”
“Ego vero nec caput, nec caudam rei enucleare queo,” ait Dr. Livesey.
“Atqui res sole meridiano clarior est,” regerit Spectabilis. “Hic libellus rationarius est scelestissimi illius canis. Cruces hæ loco nominum navium, aut oppidorum stant, abs se mersarum, aut compilatorum. Summæ denotant portionem huius latronis, ubi vero ambiguitatem verebatur, ut vides, aliquid ad declarandum addidit. “Ad Carácas,” videdum, erat quoddam navigium infortunatum ad eas oras, quod hi adorti sunt. Dii miserescant animarum misellorum — iam pridem corallia.”
“Recte doces,” confirmat medicus. “Hinc perspicies quantum peregrinari valeat. Recte, sane! Summæ autem, ut ipse dignitate provehitur, augescunt.”
Parum aliud erat in libello quam indictiones plagarum[4] in postremis pagellis connotatæ, item tabella valorum ad nummos Francicos, Anglicos atque Hispanicos, ad communem valorem reducendos.
“En hominem parcum!” notat medicus. “Is non fuit homo, cui verba dari poterant.”
“Nunc vero,” inquit Spectabilis, “ad alterum.”
Involucrum pluribus in locis digitabulo[5], loco sigilli, erat obsigillatum; ipso eo digitabulo, quod in sacculo navarchi repertum erat. Medicus sigilla summa cura fregit, et ecce mappa insulæ cum notis longitudinum, latitudinum, catapiratæ,[6] nominibus collium, sinuum, cunctisque particularibus, quæ ad navigium in tutum pulvinarium[7] in eius littore adducendum necessaria esse possent. Insula novem milliaria erat longa, quinque autem lata, speciem autem, ut ita dicam, draconis stantis præ se ferebat, habebatque duos, terra circumclusos portus, in medio autem collem, designatum “Spy-Glass.” Erant etiam additamenta aliquot posterius adscripta, præsertim autem tres cruces encausto[8] scriptæ — duæ in septemtrionali parte insulæ, una ad Austro-Occiduum, atque prope hanc, eodem encausto, minutis litteris, manu subtiliori quam trepida ac vacillanti manu navarchi, hæc verba videbantur: “Præcipuum thesauri hic.”
Insuper, in tergo documenti, in ulteriorem dilucidationem eadem manu scripta erant:
“Celsa arbor, humero Spy-Glass, uná lineá ad Spt., a Cauro
\ Spt.
“Insula Sceleti ad Vulturnum ac per Nothum (Ortu Austr. c.
\ Ortu).
“Decem pedes.
“Later argenteus est in latebra ad Spt.; reperies locum
\ cursum sequendo orientalis arboreti, vicenis ulnis ad
\ Austrum a scopulo nigro cum vultu in eo.
“Arma facile reperiuntur in tumulo arenæ in calce Sptionali
\ promontorii Sptrionalis Influxus, Ortum, cum uno
\ quadrante Sptrionis.” J.F.
Nihil plus; sed breve ut hoc fuit, mihique captum superavit, animos Spectabilis, atque Dris Livesey nimium quantum delectavit.
“Mi Livesey,” fatur denique Spectabilis, “ærumnosam tuæ artis exercitationem continuo missam facias. Cras Bristoliam proficiscar. Intra trium septimanarum tempus — trium septimanarum! — duarum septimanarum — denûm dierum — optimam possidebimus navim, catervamque in Anglia selectissimam. Hawkins noster erit tiro canabanus[9]. Præclarum tu præstabis canabanum, Hawkins. Tu vero Livesey, medicus fies navalis; ego pontocrator[10] sum. Acciemus nobiscum Redruth, Joyce, atque Hunter. Ventos nanciscemur secundos, cursumque celerem, nec in reperiendo loco ullis laborabimus obstaculis, ac tum, nummos modiis metiemur — satis ad volutandum in iis — reliquam autem vitam negotiis vacui, festivi in otio agemus.”
“Trelawney mi,” medicus refert, “tecum ibo; ita et Iacobellus, de isthoc quietus sis licet; atque cœptum prospere geretur. Unus tantum est quem vereor.”
“Et quisnam ille?” quærit Spectabilis. Nomina illum canem!”
“Te, scilicet,” respondet medicus, “quoniam tu linguam refrenare nequis. Nos nimirum non sumus soli, quibus documenta nota sunt. Isti nempe halophantæ, qui in cauponam hac vespera impetum fecerant — certe audaces ac desperati harpagones — cæterique qui in pristi manserant, pluresque alii, non dubito dicere, non adeo procul hinc, ad unum omnes fœdere ad id iuncti sunt, ut ea pecunia potiantur. Nullus nostrum imposterum solus ibit, quoad navim conscendamus. Ego et Iacobellus usque eo una hærebimus: tu vero Bristoliam profecturus Joyce et Hunter tecum habebis, ac, denique, imposterum, ad extremum usque diem, de rebus a nobis inventis ne vocabulum quidem prodere debebimus.”
“Livesey mi,” inquit Spectabilis, “tu profecto semper a recto rei es. Ex parte mea, tamquam sepulcrum, silebo.”
1. Fuma, -æ, est verbum Latinitatis modernæ, quo vasculum
\ significant ex quacunque materia idonea, quod nicotiana,
\ vulgo tabacca, conferciunt, qua accensa, fumum eius per
\ sugibulum otiose sugitant, dein ex ore efflant.
2. “Sed quum Scipio veram vellet et sine exceptione
\ victoriam (nempe quum Numantini se sub conditione dedere
\ vellent, Interpres) eo necessitatum compulsi primum, ut
\ destinata morte in prœlium ruerent, quum sese prius
\ epulis, quasi inferiis, implevissent, carnis semicrude et
\ cœliæ — sic vocant indigenam ex frumento potionem — L.
\ Annæus Florus, Rerum Romanarum Epitome, Lib. ii, 18. —
\ “Ex iisdem (frumentis) fiunt et potus, zythum in Ægypto,
\ cœlia et cerea in Hispania, cerevisia et plura genera in
\ Gallia, aliisque provintiis, quorum omnium spuma cutim
\ fœminarum in facie nutrit;” C. Plinius Secundus, Historiæ
\ Naturalis Libro xxii, 25, 164. — Potum Germanorum Corn.
\ Tacitus sic memorat: “Potus humor ex hordeo et frumento,
\ in quamdam similitudinem vini corruptus.” Hoc quidem
\ accipitur de cerevisia, quod interpretes volunt esse
\ verbum Gallicum. — “Exindeque profectus (Valens),
\ oppugnationi Chalcedonis magnis viribus insistebat, cuius
\ e moris probra in eum iaciebantur, et iniuriose
\ compellabatur, ut Sabaiarius. Est autem Sabaia ex hordeo,
\ vel frumento in liquorem conversis paupertinus in
\ Illyrico potus;” Ammianus Marcellinus xxvi, B — His
\ denique Digesta addunt Camum (xxxiii, 4, 12.) — Hic
\ itaque complexus sum cuncta nomina temetorum, quæ Græco
\ verbo brassata, h. e., ecocta et elixa, dicuntur. Ex his
\ unum et commune est omnibus Occiduis gentibus id, quod
\ Franci vocant bière, Germani bier, Angli beer, reliqui
\ biera, vel quid simile; quod quum nihil plus sit quam
\ verbum Latinum, bibere, nec rem propriis verbis enuntiare
\ valeant, verba Latina ita distribuenda putavi, ut per
\ camum la bièra, per cæliam Anglorum “ale,” per sabaiam
\ item Anglorum “porter,” intelligendum esset.
3. Læna, -æ, est genus vestimenti, quod contra levius frigus
\ supra tunicam inducere solemus.
4. Hoc est, qua et quorsum flectendum sit navigium, ut ad
\ destinationem perveniatur.
5. Per digitabulum Romani (Varro i, 55) tegumentum digitorum
\ intellexerunt contra spinas, nos metallicum tegumentum
\ digitorum contra acum, sartoribus, sutricibus commune.
6. Est plumbum longo funi appensum, quo in fundum maris
\ demisso, altitudo aquæ indagatur.
7. “Ibo intro, ut subducam navim rursum in pulvinarium;”
\ Marcus Attius Plautus, Casina, iii, 2, 27; Latinitate
\ Medii Ævi anchoratio.
8. Tinctura scriptoria in officiis Imperatorum rubra, quod,
\ utique atramentum eapropter vocari nequit.
9. Cánaba, -æ, est casula, domuncula, gurgustium,
\ tuguriolum, cubiculum, hic, habitaculum, cubiculum, in
\ navi, unde modernum cabina.
10. Quandoquidem Romanis nihil aliud notum erat nisi
\ Præfectus Classis, hic autem de classi non agitur,
\ placuit terminum Græcum eligere, Pontocrator (ut
\ Autocrator, Pantocrator), quod idem prorsus sonat atque
\ admiral — Medii Ævi admiralis — corruptum ex Arabico
\ amir-al-Bahr (ubi h est consonans), significat autem
\ imperatorem maris.
Pars altera Cocus Marinus